Get 20M+ Full-Text Papers For Less Than $1.50/day. Start a 14-Day Trial for You or Your Team.

Learn More →

The Muzakowski Park Touristic Values

The Muzakowski Park Touristic Values DOI: 10.2478/v10116-009-0013-1 BADANIA FIZJOGRAFICZNE NAD POLSK¥ ZACHODNI¥ Seria A ­ Geografia Fizyczna, Tom 59: 161­177 2008 WALORY TURYSTYCZNE PARKU MU¯AKOWSKIEGO ZARYS TREOECI S³awa parku Mu¿akowskiego wci¹¿ nie przekracza granic województwa lubuskiego. Docieraj¹ tutaj czasem wycieczki szkolne z pobliskich miast, nieliczni turyoeci indywidualni oraz mieszkañcy £êknicy i Bad Muskau. Dzie³o ksiêcia Pücklera wci¹¿ pozostaje nieodkryte. Zdecydowanie wiêkszym zainteresowaniem cieszy siê woeród niemieckich turystów. Opracowanie to wzbogaci wiedzê o tym terenie i zachêci do odwiedzania parku Mu¿akowskiego ­ tego unikalnego zabytku. Celem przeprowadzonych badañ jest opis i ocena walorów turystycznych parku Mu¿akowskiego, ich rozmiarów i uwarunkowañ rozwoju turystyki. WPROWADZENIE Niewiele jest miejsc na Ziemi, które wybra³a natura do objawienia tak bujnego nagromadzenia walorów niezwyk³ych i piêknych, budz¹cych podziw i pokorê wobec jej twórczego rozmachu. Na granicy polsko-niemieckiej, na po³udniu województwa lubuskiego, rozci¹ga siê najwiêksza w oewiecie i prawdopodobnie jedyna widoczna z kosmosu morena czo³owa ­ £uk Mu¿akowa. W miejscu, gdzie Nysa £u¿ycka przedziera siê przez morenê czo³ow¹, le¿y £êknica i Bad Muskau wraz z parkiem Mu¿akowskiego. Park Mu¿akowskiego roz³o¿ony jest po obu brzegach granicznej Nysy £u¿yckiej. Zajmuje 522 ha po stronie polskiej i 206 ha po stronie niemieckiej. Inicjatorem budowy parku, jak i jego twórc¹ by³ ksi¹¿ê Hermann von Pückler-Muskau. Zainspirowany ogrodami angielskimi przekszta³ci³ star¹, bo siêgaj¹c¹ oeredniowiecza rezydencjê w rozleg³¹ kompozycjê parkow¹ w stylu krajobrazowym. Symbolicznym pocz¹tkiem by³ 1815 r., kiedy to Pückler og³osi³ list powiadamiaj¹cy mieszkañców miasta o zamiarze za³o¿enia parku. Prace przy zak³adaniu parku kontynuowa³ do 1845 r., kiedy z powodów finansowych zmuszony by³ sprzedaæ Muskau. W realizacji projektu bra³o udzia³ liczne grono doradców. Nastêpcy twórczo kontynuowali myoeli Pücklera. W 1883 r. dobra Muskau przesz³y na w³asnooeæ rodziny von Arnim. Pozostaj¹c w rêkach tej rodziny do 1945 r., park pielêgnowany by³ jako ca³ooeæ. Przejoecie frontu spowodowa³o szereg zniszczeñ. Po wojnie park podzieli³a granica pañstwowa. W kolejnych latach park pozbawiony pielêgnacji ulega³ niszczeniu. Dopiero w 1966 r. czêoeæ parku uznano za rezerwat oecioele chroniony. W 1991 r. postawiono kamieñ Püklera ­ pami¹tkowy g³az pooewiêcony twórcy parku. To jeden z przyk³adów dla Europy potencja³u turystycznego, jaki zrodzi³a transgraniczna wspó³praca w zakresie ochrony dziedzictwa naturalnego i kulturowego. Przebieg granicy po II wojnie oewiatowej rozerwa³ to ,,zielone serce" po³o¿one po obu stronach Nysy. Idea przywrócenia jego pierwotnego kszta³tu ³¹- ANKIETA czy spo³ecznooeci miast £êknicy i Bad Muskau. Postêpuj¹ce prace konserwatorskie ods³aniaj¹ kolejne tajemnice genialnej myoeli twórcy parku ­ ksiêcia Hermanna von Pücklera. Niezwyk³y spokój tego miejsca sk³ania turystów do refleksji i wyciszenia. Park Mu¿akowskiego to po³¹czenie si³y natury i delikatnej rêki cz³owieka. Charakteryzuje go mistrzowskie wykorzystanie walorów naturalnych. Obejmuje on rezydencjonalny park, ale tak¿e tereny miasta oraz pobliskich ³¹k, lasów, pól, rzek, cieków wodnych. Wznosz¹ce siê nad dolin¹ rzeki terasy zosta³y wykorzystane do usytuowania powi¹zanych wzajemnie miejsc widokowych i budowli. Park to tak¿e unikalny drzewostan o niezliczonej liczbie gatunków. Obecnie w obu czêoeciach parku prowadzone s¹ prace konserwatorskie, których celem jest odtworzenie integralnooeci przestrzennej i uk³adu kompozycyjnego. Rewaloryzacja polskiej czêoeci parku prowadzona jest przez Krajowy Ooerodek Badañ i Dokumentacji Zabytków w Warszawie, a czêoeci niemieckiej przez Fundacjê Ksiêcia Pücklera ­ Park Bad Muskau. W 1999 r. Ooerodkowi i Fundacji za ochronê krajobrazu historycznego przyznano Nagrodê UNESCO im. Maliny Mercouri, a w roku 2002 Nagrodê Europejskiej Fundacji Kultury ,,Pro Europa". W kwietniu 2004 r. park Mu¿akowskiego zosta³ nagrodzony tytu³em ,,Pomnik historii", nadanym przez prezydenta RP. 2 lipca 2004 r., podczas odbywaj¹cej siê w Sozhou w Chinach 28. sesji Komitetu OEwiatowego Dziedzictwa, park zosta³ wpisany na Listê OEwiatowego Dziedzictwa UNESCO. METODY BADAWCZE W niniejszej pracy zosta³y zastosowane nastêpuj¹ce metody badawcze: ankieta, analiza SWOT i metoda bonitacji punktowej. Zdaniem J. PIETER (1975), ankieta jest czêoeci¹ metody statystycznej i przeprowadzana jest masowo. Sk³ada siê z pojedynczych pytañ w formie pisemnej. Pytania stawiane s¹ pooerednio. Celem pytañ jest rozwi¹zanie problemu. Na wstêpie ankiety powinno siê przestawiæ problem badawczy w formie krótkiego referatu. Nale¿y unikaæ k³opotliwych pytañ, stosowaæ dobr¹ jakooeæ papieru i odpowiedni¹ formê ankiety (grafika, s³ownictwo). Badanie przeprowadzono na prze³omie lipca i sierpnia 2007 r. w parku Mu¿akowskiego, na podstawie kwestionariusza ankiety. Kwestionariusz ankiety zosta³ tak¿e przet³umaczony na jêzyk niemiecki. Próbê stanowili turyoeci oraz mieszkañcy niemieckiego Bad Muskau i polskiej £êknicy. £¹cznie tworzyli grupê 100 osób. Dobór próby by³ ca³kowicie przypadkowy. Nastêpnie wyjaoeniono i omówiono wszystkie pytania. Badanie mia³o charakter anonimowy. Pytania poprzedza³ apel skierowany do respondentów, który mia³ ich zachêciæ do wype³nienia ankiety. Otrzymane kwestionariusze ankietowani wype³niali samodzielnie, wy³¹cznie w obecnooeci prowadz¹cego badanie. Czêoeæ zosta³a wype³niona poza obecnooeci¹ ankietera, w punkcie informacyjnym parku Mu¿akowskiego, niekiedy rozes³ana przez Internet. Respondenci nie zg³aszali problemów z odpowiedzi¹ na którekolwiek z pytañ. Wype³nianie kwestionariusza zajmowa³o im oko³o 10 minut. Badana grupa sk³ada³a siê w wiêkszooeci z kobiet (55%), nie by³o to jednak zamierzonym celem i nie stanowi³o istotnego sk³adnika w analizie wyników badañ. Przeprowadzona ankieta zawiera³a jedno pytanie otwarte: ,,Co zmieni³by Pan /Pani w parku Mu¿akowskim?" (respondent mia³ ca³kowit¹ swobodê wypowie- dzi) i kilka o charakterze zamkniêtym (tak, nie, nie mam zdania). W ankiecie zastosowano g³ównie ,,cafeterie pytañ", wiêkszooeæ odpowiedzi na pytania by³a sformu³owana. Zadaniem respondenta by³ wybór w³aoeciwej odpowiedzi. Ankieta mia³a na celu: okreoelenie narodowooeci turystów, czêstotliwooeci odwiedzin parku, czasu pobytu w parku Mu¿akowskim, liczby osób towarzysz¹cych przy zwiedzaniu parku, motywów odwiedzin, uprawianych form turystyki, walorów turystycznych, krajoznawczych, wypoczynkowych, obiektów historycznych w polskiej i niemieckiej czêoeci parku. Pytania dotyczy³y tak¿e: ruchu turystycznego, zagospodarowania turystycznego, atrakcyjnooeci turystycznej, promocji parku Mu¿akowskiego, oceny oferty rekreacyjno-turystycznej parku. Ostatnie pytanie mia³o charakter pó³otwarty: ,,Czy warto odwiedziæ ponownie park Mu¿akowski" ­ ta czêoeæ pytania mia³a charakter zamkniêty, w drugiej czêoeci pytania proszono ankietowanych o uzasadnienie odpowiedzi: jeoeli tak/nie ­ dlaczego? Na koñcu kwestionariusza znajdowa³a siê metryczka dotycz¹ca p³ci, wieku i wykszta³cenia, dziêki której uzyskano informacje o respondentach (za³¹cznik nr 1). ANALIZA SWOT Analiza SWOT jest jednym z podstawowych narzêdzi planowania strategicznego. S³u¿y do oceny uwarunkowañ rozwoju, poddaj¹c analizie ró¿ne czynniki o charakterze wewnêtrznym i zewnêtrznym, sprzyjaj¹ce rozwojowi regionu lub stanowi¹ce dla niego barierê. Nazwa SWOT pochodzi od angielskich s³ów Strenghts ­ mocne strony, Weakness ­ s³abe strony, Opportunities ­ szanse, Threaths ­ zagro¿enia. Wed³ug Ph. KOTLERA (2002) analiza SWOT opiera siê na wyczerpuj¹cym badaniu czterech obszarów: analiza kon- kurencyjnooeci firmy, identyfikacja trendów bran¿y danej firmy, ocena firmy, badanie obecnych i przysz³ych klientów. Analiza ta prowadzi do przyjêcia takich celów i strategii, które stanowi¹ po³¹czenie mocnych stron przedsiêbiorstwa z szansami na rynku. Analiza ta czêsto stosowana jest w ekonomii i zarz¹dzaniu, od pewnego czasu ma zastosowanie w turystyce. Zdaniem A. KOWALCZYKA (2002,) metoda ta jest u¿ywana do okreoelania mo¿liwooeci rozwoju turystyki na danym obszarze. Najczêoeciej pod okreoeleniem ,,mocne strony" i ,,s³abe strony" rozumiane s¹ czynniki wewnêtrzne maj¹ce wp³yw na rozwój danego zjawiska, natomiast pojêcie ,,szanse" i ,,zagro¿enia" s¹ stosowane dla czynników zewnêtrznych. Niekiedy przez pojêcie ,,mocnych stron" i ,,s³abych stron" mo¿na zrozumieæ aktualne uwarunkowania danego zjawiska, podczas gdy ,,szanse" i ,,zagro¿enia" mog¹ odnosiæ siê do sytuacji, jakie mog¹ wystêpowaæ dopiero w przysz³ooeci. Za K. KO¯UCHOWSKIM (2005) w analizie SWOT rozpatruje siê pozytywne i negatywne aspekty warunków zagospodarowania oraz mo¿liwooeci i bariery planowanych przedsiêwziêæ gospodarczych. ,,Analiza SWOT znajduje zastosowanie do planowania rozwoju gospodarczego, w tym m.in. turystyki na zasadach ekorozwoju ­ z uwzglêdnieniem potrzeb ochrony oerodowiska". Przeprowadzona analiza SWOT ma na celu okreoelenie walorów turystycznych oraz szans rozwoju turystyki w parku Mu¿akowskiego. Za pomoc¹ tej analizy okreoelono mocne i s³abe strony parku Mu¿akowskiego. Zaproponowano formy turystyki, które przyczyni¹ siê do aktywizacji turystycznej tego miejsca. Zasugerowano tak¿e formy uatrakcyjnienia turystycznego i zagro¿enia dla walorów parku Mu¿akowskiego. BONITACJA PUNKTOWA Wed³ug KO¯UCHOWSKIEGO (2005), waloryzacj¹ oerodowiska na potrzeby turystyki nazywamy charakterystykê oerodowiska, w której nastêpuje ocena jakooeci i si³y turystycznych walorów oerodowiska. Wyniki waloryzacyjnych badañ oerodowiska przyrodniczego okreoelaj¹ w przybli¿eniu, w sposób niepozbawiony subiektywizmu, prawdopodobne oddzia³ywanie naturalnych w³aoeciwooeci oerodowiska przyrodniczego na przebieg zdarzeñ turystycznych i rozwój ruchu turystycznego w tym oerodowisku lub okreoelaj¹ prawdopodobne oddzia³ywanie tych zdarzeñ, tego ruchu na oerodowisko. Waloryzacja wymaga najpierw okreoelenia celu i przedmiotu oceny. Przedmiotem waloryzacji jest zbiór obiektów, które mamy uporz¹dkowaæ w taki sposób, aby ka¿demu przypisana by³a ocena wartooeciuj¹ca. Ze wzglêdu na cel waloryzacji wybiera siê kryterium oceny ­ poszukuje siê takich cech przedmiotu badañ, które w uzasadniony sposób decyduj¹ o jego walorach. Poszczególne elementy waloryzowanego zbioru posiadaj¹ lub nie owe wyró¿nione cechy, dlatego mo¿na te elementy sklasyfikowaæ. Grupowanie jednostek na podstawie cech ilooeciowych wymaga u¿ycia pewnych metod. Najbardziej rozpowszechniony sposób mierzenia zbioru cech stanowi bonitacja punktowa. Przyjmuje siê skalê bonitacyjn¹, która jest funkcj¹ okreoelaj¹c¹ zwi¹zek miêdzy cech¹ ­ zmienn¹ przyrodnicz¹ a liczb¹ punktów. Suma punktów odpowiadaj¹cych wszystkim zmiennym tworzy wynikow¹ zmienn¹, wed³ug której mo¿na porz¹dkowaæ elementy badanej zbiorowooeci. Podzia³ typologiczny mo¿e staæ siê klasyfikacj¹ bonitacyjn¹ ­ szeregiem bonitacyjnym, czyli ka¿da klasa jest lepsza od poprzedniej i gorsza od nastêpnej. Koñcowym etapem jest kwalifikacja. Bior¹c pod uwagê cel waloryzacji, przyporz¹dkowujemy wydzielo- nym klasom bonitacyjnym ocenê syntetyczn¹. Dziêki temu mo¿emy mówiæ na przyk³ad o du¿ej, oeredniej, ma³ej atrakcyjnooeci terenu. Atrakcyjnooeæ turystyczna jest z³o¿onym pojêciem. Wymaga stosowania wielop³aszczyznowej i kompleksowej analizy cech obszaru Parku Mu¿akowskiego i jego najbli¿szych okolic. Celem przeprowadzenia waloryzacji by³o mo¿liwie obiektywne zidentyfikowanie atrakcyjnooeci parku Mu¿akowskiego na potrzeby turystyki i rekreacji. W przedstawionej waloryzacji terenu wiêkszooeæ cech otrzyma³a punktacjê dodatni¹. Niekiedy zastosowano punktacjê ujemn¹ dla cech, które mia³y negatywny wp³yw na atrakcyjnooeæ parku. W bonitacji punktowej wyró¿niono nastêpuj¹ce kryteria: lesistooeæ, wody, ³¹ki, pola orne oraz ukszta³towanie terenu ­ wed³ug K. DUBEL (2000). WYNIKI BADAÑ ANKIETA Ankieta obejmowa³a 24 pytania. Sk³ada³a siê z dwóch czêoeci. Pierwsza czêoeæ zawiera³a 21 szczegó³owych pytañ, drug¹ czêoeæ tworzy³a metryczka obejmuj¹ca trzy pytania. Ankieta zosta³a przeprowadzona woeród stu losowo wybranych osób. Nie sprawi³a nikomu trudnooeci, by³a przejrzysta i czytelna. Celem ankiety by³o zdiagnozowanie walorów turystycznych parku Mu¿akowskiego, zainteresowania turystów parkiem, najatrakcyjniejszych, zdaniem respondentów, miejsc w parku. Chciano uzyskaæ informacjê o czêstotliwooeci odwiedzin parku przez ankietowanych, rodzajach uprawianej w nim turystyki, czasie pobytu, motywie odwiedzin. Liczono na odpowiedY badanych osób, co nale¿a³oby zmieniæ w parku Mu¿akowskiego i dlaczego warto wracaæ do tego rajskiego miejsca. Woeród 100 badanych 62% tworz¹ Niemcy. Pozosta³¹ grupê 38% ankietowanych stanowi¹ Polacy. Wyniki przeprowadzonej ankiety oraz obserwacje potwierdzaj¹ fakt, ¿e w parku Mu¿akowskiego dominuje ludnooeæ niemiecka. Woeród ankietowanych 27% by³o mieszkañcami £êknicy, 28% mieszkañcami Bad Muskau, co ³¹czniê stanowi³o 55% ankietowanych. Turystami by³o zaledwie 45% respondentów. Nadal zaznacza siê tendencja do odwiedzin parku przez ludnooeæ dwóch miast, na których terenie park le¿y. 36% twierdzi, ¿e odwiedza park bardzo czêsto, 26% zapoznaje siê z parkiem pierwszy raz, 20% zwiedza park rzadko, 18% ankietowanych bywa tu czêsto. Przyczyn¹ rzadkich odwiedzin mo¿e byæ brak ciekawych ofert programowych i dobrego zaplecza turystycznego. Na pytanie dotycz¹ce czasu pobytu w parku najwiêcej, bo 48% ankietowanych deklaruje, ¿e spêdza w tym miejscu 1­3 godz., 3­5 godz. spêdza 24% ankietowanych, powy¿ej 5 godz. 12% ankietowanych. 12% ankietowanych odpowiedzia³o, ¿e spêdza tutaj powy¿ej 8 godz. Ta odpowiedY zwi¹zana by³a z prac¹ na terenie parku. Zaledwie 4% spêdza w parku tylko do godziny. Wiêkszooeæ respondentów zwiedza³o park w towarzystwie 2­3 osób (43%), czêsto tak¿e z rodzin¹ i dzieæmi (20%) lub z grup¹ znajomych (18%). Rzadko w parku Mu¿akowskiego respondenci bywaj¹ sami ­ zaledwie 1% ­ lub z wycieczk¹ szkoln¹, studenck¹, tak¿e niewiele ­ tylko 3%. Ci¹gle jest ma³e rozpowszechnienie wyjazdów do parku grup zorganizowanych. W historii odwiedzin zapisa³y siê ju¿ jednak szko³y m.in. z: ¯ar, ¯arek Wielkich, Trzebiela, Olbrachtowa, Olszyñca, Z³otoryi, Poznania, Polkowic, Bojanowa i Wolsztyna. Z obserwacji wynika, ¿e najwiêkszy ruch turystyczny grup zorganizowanych ma miejsce w miesi¹cach: kwietniu, wrzeoeniu i paYdzierniku. W okresie wakacyjnym park zwiedzaj¹ g³ównie turyoeci indywidualni lub grupy zorganizowane, które nie korzystaj¹ z us³ug przewodnika. Najczêstszymi motywami odwiedzin parku jest chêæ poznania przyrody (34% ankietowanych). Czêsto motywem staje siê chêæ odbycia pieszych wêdrówek(27%) lub chêæ wypoczynku poza miastem (24%). Ankietowani wskazuj¹ tak¿e inne motywy odwiedzin parku: 4% ­ prace porz¹dkowe w parku, zwiedzanie najpiêkniejszych polskich zabytków UNESCO ­ 3% respondentów, ankietowani wskazuj¹ te¿: motywy zwi¹zane z zaspokajaniem potrzeb emocjonalnych i estetycznych, wycieczki rowerowe, przekazywanie wiedzy o parku grupom zorganizowanym, chêæ mi³ego spêdzania czasu z blisk¹ osob¹ poza miejscem zamieszkania, pragnienie poznawania sztuki ogrodowej, chêæ poznawania okolicy, pasja robienia zdjêæ, przejazd przez Bad Muskau, dzia³alnooeæ uzdrowiskowa. Czynniki przyrodnicze obecnie s¹ w przewa¿aj¹cej czêoeci deklarowanych motywów. Turyoeci pragn¹ wypoczywaæ na ³onie przyrody, poznawaæ j¹ i podziwiaæ, chc¹ choæ na krótko uciec od uci¹¿liwego i stresuj¹cego oerodowiska miejskiego. Obserwacje ptaków s¹ dla nich tak¿e atrakcyjnym zajêciem. Dominuj¹c¹ form¹ uprawiania turystyki jest turystyka piesza (50%). 37% uprawia turystykê rowerow¹, zaledwie 10% turystykê konn¹. 2% ankietowanych zadeklarowa³o uprawianie turystyki zdrowotnej, uzdrowiskowej, zwi¹zanej z leczniczymi w³aoeciwooeciami wód. Kierunki rozwoju turystyki oraz charakter oerodowiska przyrodniczego jednoznacznie wskazuj¹ na najbardziej po¿¹dane formy, które powinien przyj¹æ ruch turystyczny. S¹ to turystyka piesza, rowerowa i konna. W zale¿nooeci od wa- runków pogodowych park Mu¿akowskiego mo¿na zwiedzaæ pieszo, rowerem lub na wzór ksiêcia ­ konno. Jazda konna ma walory zarówno formy turystyki, jak i rekreacji, a nawet rehabilitacji. Ta forma zwiedzania parku odznacza siê niew¹tpliwymi walorami, pozwalaj¹cymi zarówno na uprawianie krajoznawstwa, jak i czynnej rekreacji w bliskim kontakcie z natur¹. Przejazdy bryczkami organizuje Gospodarstwo Agroturystyczne Franciszek Mukoid z ¯arek Wielkich. Dla rozwiniêcia tej formy rekreacji niezbêdne jest zapewnienie odpowiedniej infrastruktury, takiej jak: ma³e stadniny z miejscem do nauki jazdy konnej oraz starannie przygotowane i zabezpieczone trasy biegn¹ce po parku. Turystyka rowerowa zak³ada przygotowanie kondycyjne i sprzêtowe. Proponowane oecie¿ki rowerowe po parku Mu¿akowskiego: oecie¿ka zielona ­ kolor wiosny, oecie¿ka pomarañczowa ­ cztery pory roku, oecie¿ka rowerowa bordowa ­ cztery pory roku. Planuje siê stworzenie kolejnych oecie¿ek rowerowych i szlaków. Zak³ada siê tak¿e stworzenie w £êknicy, w pobli¿u parku Pücklera, stacji rowerowej. Wielu turystów indywidualnych przybywa tu bez zamiaru korzystania z roweru podczas zwiedzania. Obecnooeæ takiej stacji mog³aby ich sk³oniæ do zmiany planów. Turystyka piesza, uprawiana przez 50% respondentów, wi¹¿e siê z koniecznooeci¹ zapewnienia odpowiedniej infrastruktury: oznakowane szlaki i oecie¿ki, dobrze dzia³aj¹ce i odpowiednio wyposa¿one punkty informacyjne. Proponowane s¹ trzy turystyczne oecie¿ki piesze: oecie¿ka piesza ¿ó³ta ­ kolory lata, oecie¿ka piesza czerwona ­ kolory jesieni, oecie¿ka piesza niebieska ­ kolory zimy. Park mo¿e byæ wykorzystywany do ró¿nych form turystyki. Mo¿emy tutaj mówiæ o uniwersalnooeci atrakcyjnooeci turystycznej (WARSZYÑSKA, JACKOWSKI 1978). Na pytanie dotycz¹ce dominuj¹cych walorów turystycznych parku Mu¿akowskiego wiêkszooeæ ankietowanych wskazuje walory przyrodnicze ­ 43%, 21% kulturowe, 20% wypoczynkowe, 12% krajoznawcze. S¹ osoby, które uwa¿aj¹ za dominuj¹ce walory turystyczne: walory historyczne 2% i mo¿liwooeæ zbierania grzybów 2%. Zbieranie p³odów leoenych jest bardzo atrakcyjn¹ czynnooeci¹ podczas wycieczek czy specjalnych wypraw do parku. Na pytanie: ,,Co zmieni³by Pan/ Pani w Parku Mu¿akowskim?" respondenci odpowiadali przede wszystkim: oznakowanie tras, toalety, kosze na oemieci, nowe oecie¿ki, poprawienie nawierzchni oecie¿ek, za ma³o jest oecie¿ek rowerowych w kierunku ¯arek Wielkich, wytyczenie oecie¿ek pieszych i rowerowych po niemieckiej stronie parku, jakooeæ i liczbê parkowych oznaczeñ, wiêksze nak³ady na utrzymanie czystooeci i porz¹dku szczególnie po stronie polskiej parku, wytyczenie szlaków rowerowych po polskiej stronie parku, oznaczenie obiektów, kontynuowanie rewaloryzacji parku wed³ug zamierzeñ jego twórcy, jeden z respondentów zmieni³by nawet miejsce po³o¿enia parku na inny kraj ­ mo¿e tam doceniliby go bardziej, oznaczenie w parku historycznych dêbów, poprawa zagospodarowania turystycznego, zagospodarowanie po polskiej stronie parku, dostosowanie punktu informacyjnego po polskiej stronie na potrzeby turystów (punkty informacyjne powinny byæ wyposa¿one w apteczki pierwszej pomocy), wybudowanie parkingów po polskiej stronie parku, zamieszczenie polskich napisów po niemieckiej stronie parku, odtworzenie kolejnych obiektów, oznakowanie oecie¿ek i punktu informacyjnego po stronie polskiej, wiêcej miejsc siedz¹cych do odpoczynku, wykreowanie marki parku przez zastosowanie charakterystycznych symboli w promocji, wiêksze nak³ady na promocjê parku Mu¿akowskiego. Odpowiadaj¹c na pytania dotycz¹ce obiektów historycznych, które warto zobaczyæ po stronie polskiej, respondenci mogli zaznaczyæ wiêcej ni¿ jedn¹ odpowiedY. A¿ 73% osób wskaza³o na kamieñ Pücklera, 56% zaznaczy³o most Królewski i Arkadowy, a 43% Wiadukt. 40% uwa¿a, ¿e Teras Domku Angielskiego, 36% Teras Mauzoleum, 31% Z³ote Wzgórze, 24% Widok Fredy, 18% Ruiny Folwarku, 16% Grób Nieznajomego. 3% osób wskaza³o inne obiekty: historyczne dêby, pieñ po dêbie Hermanna, Szlak Doliny Nysy, 5% wnioskowa³o, ¿e wszystkie obiekty po polskiej stronie parku Mu¿akowskiego s¹ godne zobaczenia. Na pytanie, które obiekty historyczne po niemieckiej stronie parku s¹ najatrakcyjniejsze, ankietowani równie¿ mogli wskazaæ wiêcej ni¿ jeden eksponat. Najczêoeciej za najatrakcyjniejszy uznawali Nowy Zamek, a¿ 65% ankietowanych, Stary Zamek, a¿ 63%. Równie atrakcyjne wydaj¹ siê: Folwark Zamkowy ­ 47%, Ruiny Kooecio³a ­ 24%, Czerwony Mostek ­ 22%, Dom Kawalerski i Glorieta ­ po 16%. 13% ankietowanych jako atrakcyjne wskaza³o na Mostek Owczarza, Wielki W¹wóz, £aYnie Hermanna. Ankietowani jako atrakcyjn¹ ocenili tak¿e Stacjê Kolejki W¹skotorowej i Oran¿eriê. Respondenci zgodnie ocenili, ¿e zagêszczenie szlaków turystycznych, liczba oecie¿ek edukacyjnych i baza noclegowa s¹ za ma³e. Tak twierdzi³o ponad 60% ankietowanych. Oceny jakooeci obs³ugi turystycznej by³y zró¿nicowane. 34% uwa¿a³o, ¿e jest ona w³aoeciwa, 33% ¿e jest za ma³a, 33% ankietowanych nie mia³o na ten temat zdania. Odpowiedzi wynika³y st¹d, ¿e czêoeæ osób nie korzysta³a z bezp³atnej us³ugi przewodnickiej w czasie zwiedzania parku. Dostêpnooeæ informacji turystycznej 49% uzna³o za w³aoeciw¹, 44% za niew³aoeciw¹, 7% ankietowanych nie mia³o na ten temat w³asnego zadania. Z badañ wynika, ¿e zdaniem 51% ankietowanych na atrakcyjnooeæ turystyczn¹ parku Mu¿akowskiego wp³ywaj¹ wartooeci krajoznawcze, zdaniem 31% osób walory przyrodnicze. Wed³ug 16% ankietowanych znaczenie ma po³o¿enie geograficzne. Dwie osoby uwa¿a³y, ¿e na atrakcyjnooeæ tego miejsca wp³ywa organizowane corocznie OEwiêto parku Mu¿akowskiego. Na pytanie, jakie walory krajoznawcze dominuj¹ w parku, 40% respondentów uzna³o, ¿e zespó³ obiektów stanowi¹cych dziedzictwo epok, 29% twierdzi, ¿e s¹ to punkty widokowe, 13% pami¹tki historyczne i 8% zarówno bogactwo flory i fauny, jak i imprezy regionalne, na przyk³ad OEwiêto parku Mu¿akowskiego. A¿ 66% badanych uwa¿a, ¿e ciekawy krajobraz jest walorem wypoczynkowym, który ceni sobie w parku Mu¿akowskiego. 11% osób uzna³o za taki walor ³atwy kontakt z wod¹ i drzewami, 7% niski stopieñ urbanizacji i dobry klimat. Respondenci zwracaj¹ uwagê na inne walory wypoczynkowe. 5% ankietowanych jako walor wypoczynkowy dostrzega za³o¿enia ogrodowe, 3% charakterystyczne miejsca do odpoczynku i krajobraz wizualny 1%. Wiêkszooeæ ankietowanych zaobserwowa³a, ¿e promocja parku Mu¿akowskiego jako miejsca posiadaj¹cego owe walory turystyczne jest zdecydowanie za ma³a ­ 63% odpowiedzi. Jest to dooeæ wysoki wskaYnik, który oewiadczy o tym, ¿e zarz¹d parku musi cooe w tej kwestii zrobiæ. Tylko 21% respondentów uwa¿a promocjê parku za wystarczaj¹c¹, a 16% nie ma na ten temat w³asnego zdania. Walory turystyczne stanowi¹ punkt wyjoecia do wykreowania produktu turystycznego. Park trzeba umiejêtnie wypromowaæ. W promocji mo¿na wyko- rzystaæ motyw diademu z brylantem. ,,Morena ma kszta³t, który mo¿na przyrównaæ do diademu. W jego centralnej czêoeci (prawie dok³adnie pooerodku ³uku) znajduje siê brylant, czyli park Pücklera. Jak ju¿ wspomniano, park ten jest w powszechnym odbiorze najwiêksz¹ atrakcja turystyczn¹ tego regionu, wpisan¹ na listê UNESCO. Dlatego nale¿y go odpowiednio wyeksponowaæ. On przyci¹gnie uwagê, a dziêki niemu bêdzie mo¿na zaproponowaæ turystom poznanie ca³ego »diademu«, gdy¿ oba te elementy s¹ nierozerwalne ­ bez istnienia moreny czo³owej i prze³omu Nysy nie by³oby warunków do za³o¿enia parku Mu¿akowskiego" (FETZKI 2006). Innymi motywami w promocji mo¿e byæ podkowa ­ symbol szczêoecia i turystyki konnej na terenie parku Mu¿akowskiego. Na pytanie: ,,Sk¹d przed przyjazdem czerpa³ Pan/ Pani informacjê na temat parku?", ankietowani odpowiadali: od rodziny, przyjació³ znajomych ­ 60%, w³asnych, poprzednich dooewiadczeñ ­ 13%, nie korzysta³o wcale ­ 10%, z Internetu ­ 9%, z map ­ 2%, z biura podró¿y, biura informacji turystycznej ­ 2%. Ankietowani podali tak¿e inne Yród³a informacji o parku Mu¿akowskiego: kurs pilota wycieczek, ksi¹¿ki, film edukacyjny, oznakowania w rejonie parku. Nikt z ankietowanych nie korzysta³ z przewodników turystycznych po parku, poniewa¿ nie zosta³y jeszcze opublikowane. 55% badanych twierdzi, ¿e oferta rekreacyjno-turystyczna parku Mu¿akowskiego jest zadowalaj¹ca, 20% ­ ¿e jest atrakcyjna, 16% uwa¿a j¹ za niedostateczn¹, a 6% nie ma na ten temat w³asnego zdania. 64% badanych zauwa¿y³o w ostatnim czasie wzrost ruchu turystycznego, 5% spostrzega, ¿e ruch turystyczny ma- leje. 32% ankietowanych nie mia³o na ten temat w³asnego zdania. 100% ankietowanych uwa¿a, ¿e warto ponownie odwiedziæ park Mu¿akowskiego. Ankietowani najczêoeciej wskazuj¹ nastêpuj¹ce argumenty: walory turystyczne, jest spokojnie, przyjemnie, mo¿na podziwiaæ przyrodê, park posiada walory estetyczne, przyrodnicze, widokowe, historyczne, krajobrazowe, kulturowe, jest tu ciekawie wiosn¹, kiedy przyroda budzi siê do ¿ycia, i jesieni¹, gdy lioecie mieni¹ siê ró¿nymi barwami, jest tu coraz ³adniej, jest jak w bajce. Warto wróciæ tu ¿eby siê przejechaæ bryczk¹ po parku, trudno zwiedziæ go ca³ego za pierwszym razem, jeden dzieñ na ogrom za³o¿enia parkowego to stanowczo za ma³o, w ci¹gu paru godzin trudno zobaczyæ wszystko, jest tu cisza potrzebna do przemyoeleñ i odpoczynku psychofizycznego, ten park jest inny ni¿ wszystkie. Warto przyjechaæ tu kolejny raz ze wzglêdu na ciekawe drzewostany, tutaj mo¿na odpoczywaæ indywidualnie, z rodzin¹, w wiêkszej grupie, jest to bardzo atrakcyjna turystycznie okolica, piêkne krajobrazy, to jedyne w swoim rodzaju miejsce, park po³o¿ony na terenie dwóch pañstw, ciekawa przyroda, zdrowe powietrze, mo¿na siê tutaj odprê¿yæ i zrelaksowaæ. Imponuj¹ naturalne walory po stronie polskiej parku i bogactwo rezydencjonalne w niemieckiej czêoeci. Warto tu przyjechaæ kolejny raz, poniewa¿ rewaloryzacja jeszcze nie jest zakoñczona, nadal trwa odnawianie Nowego Zamku. Ciekawe jest ukszta³towanie powierzchni. Mo¿na uprawiaæ tutaj ró¿ne formy turystyki. Dla rowerzystów park stanowi du¿¹ frajdê. Powy¿sze argumenty oewiadcz¹ o tym, ¿e miejsce to jest warte niejednokrotnych odwiedzin. Wspania³y punkt na rodzinny piknik. Na terenie parku Mu¿akowskiego istnieje mo¿liwooeæ zorganizowania ogniska dla wycieczek szkolnych, z wczeoe- niejszym pisemnym ustaleniem terminu z zarz¹dem parku. Poza tym, niesamowite s¹ malownicze oecie¿ki, które w³aoenie teraz jesieni¹, gdy zalegaj¹ na nich lioecie, wygl¹daj¹ rewelacyjnie. Równie¿ sama Nysa £u¿ycka, oecie¿ka wzd³u¿ niej i widoki ze wzgórz s¹ prawdziw¹ uczt¹ dla oczu. Ankietowani dodaj¹ do tego setki gatunków rooelin, miejsca do odpoczynku, przeja¿d¿ki bryczk¹ konn¹ i ju¿ ka¿dy powinien wiedzieæ, dlaczego warto ów park odwiedzaæ. Byæ w tym parku to bezcenne prze¿ycie, warto je powtarzaæ. Park Mu¿akowskiego jest najwybitniejszym osi¹gniêciem architektury ogrodowej. To miejsce oferuje turystom mnóstwo walorów i prze¿yæ oraz udany wypoczynek. Warto tu spêdzaæ wolny czas i wêdrowaæ oeladami historii. W badaniu wziê³o udzia³ 55% kobiet i 45% mê¿czyzn. Woeród ankietowanych dominowa³y kobiety w przedziale wieku od 18 do 59 lat (39 kobiet, 70,91% ankietowanych kobiet), du¿¹ grupê stanowi³y kobiety w wieku 60 lat i wiêcej (12 kobiet, 21,82% ankietowanych kobiet). Zaledwie 4 kobiety ­ 7,27% ankietowanych, by³a w przedziale wiekowym do 17 lat. 36 mê¿czyzn (80% badanych) by³a w przedziale wiekowym od 18 do 64 lat, a 9 mê¿czyzn (20% ankietowanych mê¿czyzn) mieoeci³o siê w przedziale wiekowym 65 lat i wiêcej. Jak zauwa¿ono, park Mu¿akowskiego odwiedzaj¹ przede wszystkim osoby w wieku produkcyjnym i poprodukcyjnym. Respondenci w wiêkszooeci posiadali wykszta³cenie oerednie (58%), wykszta³ceniem wy¿szym legitymowa³o siê 26% osób ankietowanych, 9% wykszta³ceniem zawodowym i 4% wykszta³ceniem podstawowym. Na podstawie przeprowadzonej analizy i obserwacji stwierdza siê, ¿e walory przyrodniczo-krajobrazowe predysponuj¹ park Mu¿akowskiego do pe³nienia funkcji turystyczno-rekreacyjnej. Turystyka w par- ku Mu¿akowskiego jest dziedzin¹ o du¿ym potencjale i mo¿liwooeciach rozwojowych. Warunkiem rozwoju turystycznego jest prawid³owe rozpoznanie potrzeb i oczekiwañ spo³ecznych. Ze wzglêdu na niewystarczaj¹c¹ infrastrukturê turystyczn¹, jak równie¿ brak kampanii promocyjnej o ogólnopolskim, a nawet europejskim zasiêgu turystyka w parku Mu¿akowskiego i jego walory nie s¹ szeroko rozpowszechnione. ANALIZA SWOT Mocne strony · Bogactwo walorów i atrakcji turystycznych. · Zachowany krajobraz kulturowy. · Atrakcyjnooeæ oerodowiska przyrodniczego. · Prze³om Nysy £u¿yckie przez wa³ moreny czo³owej, charakterystyczne tarasy widokowe. · Bogactwo flory i fauny. · Wpis transgraniczny na presti¿ow¹ listê UNESCO jako wspólne dziedzictwo polsko-niemieckie. (Wpis transgraniczny posiada tak¿e Puszcza Bia³owieska). · Uznanie parku Mu¿akowskiego za pomnik historii. · Po³o¿enie na terenie parku krajobrazowego £uk Mu¿akowa. · Rozwój turystyki konnej ­ zwiedzanie parku bryczkami zaprzêgniêtymi w konie husyckie. · Rozwój turystyki pieszej, rowerowej i zdrowotnej (uzdrowiskowej), wykorzystuj¹cej w³aoeciwooeci wód leczniczych. · Dzia³alnooeæ uzdrowiskowa w Bad Muskau. · OEwiêto parku Mu¿akowskiego i inne imprezy, takie jak plenery malarskie, biegi mu¿akowskie, rajdy rowerowe. · Wydanie informatorów krajoznawczych. · Bezp³atny wstêp do parku i bezp³atna us³uga przewodnicka. · Dostêpnooeæ przez ca³y rok od oewitu do zmierzchu. · Obecnooeæ problematyki zwi¹zanej z parkiem na wystawach, konferencjach naukowych, w programach edukacyjnych dla s³u¿b konserwatorskich, dzia³aczy turystycznych i studentów. · Wystawa fotograficzna prezentuj¹ca polskie dziedzictwo kulturowe i naturalne wpisane na listê UNESCO w hali krakowskiego Dworca G³ównego w sierpniu 2007. Ekspozycja zosta³a przygotowana w trzech jêzykach: polskim, angielskim i francuskim. · Wspó³praca polsko-niemiecka w celu rewaloryzacji parku Mu¿akowskiego. · W £êknicy odbywaj¹ siê Lubusko-Saksoñskie fora turystyczne. Ma to na celu integracjê organizatorów turystyki, przy okazji promocjê parku Mu¿akowskiego i £uku Mu¿akowa. · Dzia³aj¹ca szko³a ogrodników. · Mo¿liwooeæ zorganizowania ogniska w parku Mu¿akowskiego. S³abe strony · S³aba promocja parku. · Brak transgranicznych ofert turystycznych. · S³abo rozwiniêta infrastruktura turystyczna, g³ównie po stronie polskiej. · Niedostosowanie punktu informacji do potrzeb turystów. · S³abe oznakowanie parku. · S³aby stan techniczny niektórych zabytków architektonicznych. · Niedostateczna liczba wytyczonych oecie¿ek i szlaków. · Brak toalet po stronie polskiej. · Brak utwardzonego, oznakowanego parkingu. Szanse · Zak³ada siê przystosowanie Nysy £u¿yckiej na potrzeby turystyczno-re- kreacyjne. Planowana jest budowa szlaku wodnego, sp³ywu kajakowego na trasie £êknica­Siedlec, docelowo Pieñsk, Gubin. Celowe staje siê pobudowanie stanic. Turystyka kajakowa na tym terenie ma charakter tranzytowy. Wskazane by³oby opracowanie projektu sk³aniaj¹cego turystów do d³u¿szego postoju i wizyty w parku Mu¿akowskiego. · Najwiêksz¹ szans¹ jest idea stworzenia w Bad Muskau i £êknicy ooerodka lecznictwa uzdrowiskowego o znaczeniu ponadregionalnym i ustanowienie turystyki jako dominuj¹cego produktu regionu (Strategia Zintegrowanego Rozwoju Obszaru Przygranicznego £êknica-Bad Muskau, 2002) Jak zauwa¿amy, w planach miast £êknica i Bad Muskau jest nadanie temu regionowi charakteru uzdrowiskowego, a co siê z tym wi¹¿e turystyki zdrowotnej. Zak³ada siê utworzenie ooerodka lecznictwa zdrojowego, termalnego, wykorzystuj¹cego z³o¿a gor¹cej wody mineralnej zalegaj¹cej w dolinie Nysy £u¿yckiej. Zak³ada siê poszerzenie oferty zwi¹zanej z uzdrowiskiem o dodatkow¹ ofertê us³ug turystycznych. · Rozbudowa uzdrowiska w Bad Muskau. Nowe budynki mia³yby stan¹æ za fasad¹ domu zdrojowego Hermannsbad i Willi Bellevue, nie zaburzaj¹c historycznego obrazu ca³ooeci. Ooerodek mia³by byæ nastawiony na fitness, odprê¿enie, dobre samopoczucie, oderwanie od codziennooeci (STEINTZ i in. 2003). · Postêpuj¹ce prace rewaloryzacyjne w parku Mu¿akowskiego. · Odtworzenie Domku Angielskiego z zachowaniem racji historycznych, zachowanie i prezentacja fundamentów jako ,,oeladów miejsca", wytrzebienie zarooeli. Po uzyskaniu oerodków finansowych odbudowa Domku Angielskiego i jego zagospodarowanie. Móg³by on pe³niæ rolê schroniska. Wokó³ niego, jak za dawnych czasów, strzelnica, kawiarnie, miejsce na zabawê i tañce. By³oby to miejsce odpoczynku i rekreacji dla turystów. By tradycji sta³o siê zadooeæ, mo¿na by podawaæ tu angielsk¹ herbatê. · Odbudowa Mostu Angielskiego. · Odtworzenie arboretum, gdzie mo¿na by prowadziæ hodowlê, badania i wystawy rooelin. · Utworzenie muzeum Pücklera w Nowym Zamku. · Oznakowanie obiektów i tras jak za czasów ksiêcia Pücklera na kamieniach. · Inwestycja w promocje w mediach, nie tylko o zasiêgu lokalnym. · Poprawa bazy noclegowej po polskiej stronie parku. Budowa pensjonatów, schroniska m³odzie¿owego, gospodarstw agroturystycznych. · Tereny i obrze¿enia parku Mu¿akowskiego mo¿na zagospodarowaæ pod lokalizacjê pól golfowych. · W otulinie parku urz¹dzenie placu turniejowego i stadniny. · Pomoc finansowa z Unii Europejskiej. · Budowa nowych szlaków, oecie¿ek rowerowych i do jazdy konnej. Nale¿a³oby zaproponowaæ piesze i rowerowe oecie¿ki po stronie niemieckiej parku. · Otworzenie stacji rowerowej z parkingiem, wypo¿yczalni¹ rowerów i punktem napraw. · Organizowanie czêstych wycieczek szkolnych z ca³ej Polski i Niemiec. Skierowanie oferty turystycznej dla m³odzie¿y szkolnej, studentów: geologii, geografii, turystyki, historii, oerodowiska. · W zwi¹zku z przewidywanym zwiêkszeniem ruchu turystycznego nale¿y szkoliæ now¹ kadrê polsko-niemieckich przewodników. · Projekt pokazowej farmy z przejêciem tradycyjnych wzorców polskiego rolnictwa. Na polach mia³aby odbywaæ siê pokazowa i dooewiadczalna uprawa rooelin. Turyoeci mogliby uczestniczyæ w zbiorach. Pückler opisywa³ tor wyoecigowy, owczarniê i tkalniê, które nale¿a³oby odbudowaæ. W dawnej owczarni mo¿na by utworzyæ muzeum rolnictwa. Na pobliskich terenach mo¿na zorganizowaæ wystawê maszyn rolniczych. Plan ten powsta³ w celu podkreoelenia rolniczego charakteru £êknicy oraz gospodarczego wykorzystania turystyki ekologicznej (STEINTZ i in. 2003). · W parku Mu¿akowskiego, zgodnie z ide¹ Pückler, odbywaæ ma siê Letni Festiwal Muzyczny, obejmuj¹cy koncerty, warsztaty muzyki klasycznej i wspó³czesnej. · Nad rzek¹ mia³by powstaæ plac kempingowy obejmuj¹cy: pole zabaw, ³¹kê na pikniki, miejsce do wêdkowania, amfiteatr, przystañ dla wypo¿yczalni ³odzi (STEINTZ i in. 2003). · Wzbogacenie i oznakowanie punktu informacyjnego po stronie polskiej. · Utworzenie w £êknicy biura turystycznego organizuj¹cego wycieczki po parku Mu¿akowskiego i £uku Mu¿akowa. · Budowa utwardzonego i oznakowanego parkingu po stronie polskiej. · Wydanie przewodnika turystycznego po parku Mu¿akowskiego. · Szans¹ wydaje siê rozwój turystyki alternatywnej: geoturystyki zwi¹zanej z atrakcyjnym ukszta³towaniem terenu, ekoturystyki, czyli turystyki dla osób, dla których g³ówn¹ atrakcj¹ jest kontakt z rzadkimi gatunkami flory i fauny, turystyki historyczno-kulturowej, która koncentruje siê na dziedzictwie ksiêcia Pücklera. Zagro¿enia · Bliskooeæ innych parków po stronie polskiej i niemieckiej. · Zbyt du¿a liczba turystów, nios¹ca zagro¿enie dla oerodowiska naturalnego (antropopresja). · Brak oerodków finansowych. · Sezonowooeæ turystyczna. · Wzrost atrakcyjnooeci turystycznej i inwestycyjnej pobliskich gmin. · Upadek bazaru przygranicznego ­ gmina bêdzie uzyskiwaæ mniejsze dochody na rozwój turystyki. · Zanik kultury ³u¿yckiej. · Rozwijaj¹ca siê dzia³alnooeæ grup o charakterze przestêpczym, zajmuj¹cych siê dzia³alnooeci¹ sutenersk¹, która mo¿e spowodowaæ zanik zainteresowania turystyk¹ w rejonie parku (wzglêdy etyczne, brak poczucia komfortu wypoczynku). Z analizy SWOT wynika, ¿e park Mu¿akowskiego ma ogromne szanse na rozwój turystyki. Przed w³adzami miast i konserwatorów jest jeszcze wiele do zrobienia. Owe szanse wzmacniaj¹ pozytywne oddzia³ywanie mocnych stron i pozwalaj¹ unicestwiæ s³abe strony. Celem tej analizy jest wykorzystanie atutów parku i podjêcie dzia³añ, które doprowadz¹ do wyeliminowania jego s³abych stron. Planuj¹c przysz³ooeæ, park musi liczyæ siê tak¿e z zagro¿eniami. Prognozowanie przysz³ooeci powinno mieæ postaæ wielowariantow¹, to znaczy: park powinien nie tylko wp³ywaæ na rozwój turystyki, lecz tak¿e chroniæ swoje walory. Analiza SWOT pozwoli na wytyczenie kierunków dzia³añ w celu rozwoju i promocji turystycznej parku. WALORYZACJA TERENU METOD¥ BONITACJI PUNKTOWEJ W CELU OKREOELENIA ATRAKCYJNOOECI DLA TURYSTYKI I REKREACJI Waloryzacja jest metod¹ s³u¿¹c¹ okreoelaniu wartooeci obszarów. Na bazie zebranych informacji, za pomoc¹ bonitacji punktowej, wykonano waloryzacjê terenu parku Mu¿akowskiego. Celem niniejszego badania by³o wyodrêbnienie z przestrzeni elementów oerodowiska przyrodniczego bêd¹cych nooenikami walorów turystycznych oraz okreoelenie ich atrakcyjnooeci, przydatnooeci dla turystyki i rekreacji. Przeprowadzono uproszczon¹ metodê bonitacyjn¹ opart¹ na opracowaniach T. BARTKOWSKIEGO (1974), D. SO£OWIEJ (1992); K. DUBEL (2000). Na pierwszym etapie podzielono obszar parku na jednostki o tym samym kszta³cie i tej samej powierzchni. Jednostkami, które przyjêto ,,za pola podstawowe geometryczne" (BARTKOWSKI 1974) s¹ kwadraty o pow. 0,25 km2. Na³o¿ono siatkê kwadratów na obszar parku Mu¿akowskiego. Analizê przeprowadzono na podk³adzie mapy topograficznej badanego obszaru. W ten sposób park Mu¿akowskiego zosta³ podzielony na 55 pól. W ramach wydzielonych pól podstawowych dokonano oceny wystêpuj¹cych w polu ,,jakooeci" oerodowiska geograficznego. W tym systemie bonitacyjnym do oceny pól podstawowych wykorzystano szeoeæ cech reprezentuj¹cych rodzaje pokrycia terenu i jego urzeYbienie. Rozk³ad punktów bonitacyjnych przedstawiono w tab. 1. Za najatrakcyjniejsze z turystycznego punktu widzenia uznano lasy, bêd¹ce jednym z najwiêkszych walorów parku Mu¿akowskiego. Lasy stanowi¹ najciekawsze i poznawczo najbogatsze zbiorowiska rooelinne. Dostarczaj¹ turyoecie wra¿eñ estetycznych, wype³niaj¹ krajobraz barw¹, form¹, a nawet dYwiêkiem i zapachem. Zbiorowiska rooelinne w znacznym stopniu kszta³tuj¹ warunki wypoczynku, wspó³tworz¹ mikroklimat rekreacyjny. Zbiorowiskom rooelinnym przypisuje siê tak¿e w³aoeciwooeci filtracyjno-detoksykacyjne, bioterape³tyczne, psychoregulacyjne (A. KRZYMOWSKA-KOSTROWICKA 1997). Drugim w hierarchii komponentem oerodowiska przyrodniczego podlegaj¹cym ocenie jest woda (rzeki, jeziora, cieki). Zbiorniki wód powierzchniowych stanowi¹ pewn¹ osobliwooeæ ludzkiego oerodowiska i staj¹ siê atrakcj¹ turystyczn¹. Wody powierzchniowe s¹ cennym T a b e l a 1. System bonitacji oerodowiska przyrodniczego T a b l e 1. System of natural environment classes Odsetek pokrycia pola podstawowego las 10 20 30 40 50 60 70 80 100 10 20 32 38 40 42 46 48 50 Liczba punktów bonitacyjnych woda 5 10 16 19 20 21 23 24 25 ³¹ka 1 2 3 4 4 4 4 4 5 pola orne 1 1 1 2 2 2 2 2 3 + 1 punkt za ka¿de 10 m wysokooeci wzglêdnej (wzglêdem doliny Nysy £u¿yckiej 98 m n.p.m.) rzeYba Obszar zurbanizowany [% sumy punktów] ­10 ­20 ­30 ­40 ­50 ­60 ­80 ­90 Na podstawie K. DUBEL (2000) sk³adnikiem krajobrazu wizualnego i krajobrazu multisensorycznego. Istotn¹ rolê w szeregu bonitacyjnym przyznano te¿ ³¹kom, maj¹cym znaczenie dla regeneracji psychofizycznej cz³owieka. Ni¿ej oceniono pola. Dodatkowe punkty przyznano za zró¿nicowanie wysokooeci wzglêdnej. Obszarom zabudowanym (£êknica i Bad Muskau) nadano w³asnooeæ czynnika redukcyjnego atrakcyjnooeæ terenu. W wyniku zastosowania kryteriów waloryzacji ka¿de z badanych pól uzyska³o wartooeæ liczbow¹. Ka¿da otrzymana suma punktów odpowiada jednej z klas atrakcyjnooeci turystycznej, przedstawionych w tab. 2. Punktacjê przyznano wed³ug wzoru K. DUBEL (2000). Atrakcyjnooeæ pola (w pkt.) = S*(100 ­ Z)/100, gdzie: S ­ sumaryczna liczba punktów uzyskana z oceny walorów oerodowiska, Z ­ udzia³ obszarów zurbanizowanych. W obrêbie ka¿dego kwadratu ustalono sumaryczn¹ atrakcyjnooeæ turystycz- T a b e l a 2. Bonitacja sumuj¹ca i klasyfikuj¹ca T a b l e 2. The two systems of natural: summing and classifying Liczba punktów w polu podstawowym > 60 31­60 11­30 < 11 Na podstawie D. SO£OWIEJ (1992) Klasa bonitacyjna A B C D Kategorie kwalifikacyjne obszar o bardzo du¿ej atrakcyjnooeci turystycznej obszar o du¿ej atrakcyjnooeci turystycznej obszar o oeredniej atrakcyjnooeci turystycznej obszar o ma³ej atrakcyjnooeci turystycznej T a b e l a 3. Wyniki waloryzacji przyrodniczej T a b l e 3. Results of natural valorization Kategorie kwalifikacyjne Obszar o bardzo du¿ej atrakcyjnooeci turystycznej Obszar o du¿ej atrakcyjnooeci turystycznej Obszar o oeredniej atrakcyjnooeci turystycznej Obszar o ma³ej atrakcyjnooeci turystycznej £¹cznie Suma punktów Liczba pól Udzia³ powierzchni [%] > 60 31­60 11­30 < 11 25,45 30,91 32,73 10,91 100% n¹. Zbiór sumarycznych ocen podzielono na klasy atrakcyjnooeci turystycznej (tab. 2). Wyniki bonitacji punktowej z podzia³em na klasy atrakcyjnooeci turystycznej przedstawiono za pomoc¹ ryc 1. Obszar parku Mu¿akowskiego jest atrakcyjny pod wzglêdem przyrodniczym. Tereny o bardzo du¿ych walorach zajmuj¹ 25,45%. Nale¿¹ do nich: tereny w parku Górskim, arboretum, jeziorka oeródleoene, Nysa £u¿ycka wraz z leoenym pasem przybrze¿nym, g³ównie w pó³nocno-zachodniej czêoeci parku. Park Górski otrzyma³ maksymaln¹ liczbê punktów za rzeYbê terenu. Osi¹ga 169,9 m n.p.m. a b c d Ryc. Klasy atrakcyjnooeci turystycznej, opracowano na podk³adzie mapy topograficznej 1 : 25 000 a ­ bardzo du¿a, b ­ du¿a, c ­ oerednia, d ­ ma³a Fig. Classes of touristic attractiveness, self study on the basis of topographic map 1 : 25 000 a ­ large, b ­ big, c ­ average, d ­ small Bardzo du¿¹ atrakcyjnooeæ turystyczn¹ posiada tak¿e czêoeæ parku po³o¿ona na tarasach. Obszary o du¿ej atrakcyjnooeci zajête s¹ przez lasy iglaste i lioeciaste. Ponad 32% to tereny o oerednich walorach, pokryte przede wszystkim przez ³¹ki, pojedyncze drzewa, cieki wodne oraz czêoeæ parku otaczaj¹ca £êknicê i Bad Muskau. Ma³o atrakcyjne przyrodniczo s¹ tereny pokryte zabudow¹ i polami bronowickimi, które prawie pozbawione s¹ terenów leoenych. Zajmuj¹ one 10,91% badanego obszaru. WNIOSKI Podejmuj¹c temat ,,", chciano w szerokim zakresie dokonaæ rozeznania, czy owe walory turystyczne istniej¹ i w jakim zakresie decyduj¹ o atrakcyjnooeci turystycznej terenu. Park Mu¿akowskiego stanowi centralne miejsce Parku Krajobrazowego £uk Mu¿akowa. Park Mu¿akowskiego po³o¿ony jest na najwiêkszej w oewiecie morenie czo³owej. Ksi¹¿ê Hermann von Pückler-Muskau jawi siê jako cz³owiek sukcesu, jego park zosta³ doceniony dwa wieki póYniej wpisem na listê UNESCO. Park Mu¿akowskiego zachwyci ka¿dego swoimi walorami. Mo¿e s³u¿yæ celom powszechnej edukacji spo³ecznej jako szczególna osobliwooeæ krajoznawcza, którego zwiedzanie nale¿y w³¹czyæ w programy wycieczek turystycznych oraz edukacyjnych, program lekcji przyrodniczych i edukacji ekologicznej. Uruchomienie tego zamierzenia wymaga szerokiego rozpropagowania i opracowania przewodnika oraz informatora turystycznego. Utrzymanie atrakcyjnooeci parku Mu¿akowskiego wymaga du¿ego wysi³ku, ale przede wszystkim wiedzy i umiejêtnooeci. Dziêki solidnej i nieustannej pracy specjalistów od ogrodnictwa park zas³yn¹³ z piêkna w ca³ej Europie. Unikalne walory przyrodnicze i kulturowe oraz transgraniczne po³o¿enie to atuty sprzyjaj¹ce rozwojowi parku Mu¿akowskiego. W³adze £êknicy i Bad Muskau zaczê³y w³aoenie w parku, w jego turystycznej atrakcyjnooeci widzieæ perspektywy rozwoju. Walory turystyczne przyczyni³y siê do rozwoju ró¿nych form turystycznych, g³ównie turystki pieszej, rowerowej i konnej. Park Mu¿akowskiego determinuje kierunki rozwoju miast £êknica i Bad Muskau. Miasta te pragn¹ w przysz³ooeci wykorzystaæ walory turystyczne, jakie posiada znajduj¹cy siê tam park Mu¿akowskiego na rzecz rozwoju funkcji turystyczno-us³ugowej. Dalekosiê¿ne plany rozbudowy istniej¹cej bazy obs³ugi ruchu turystycznego wpisane s¹ w dzia³ania proekologiczne. W £êknicy maj¹ powstaæ, podobne do tych w Bad Muskau, uzdrowiska wykorzystuj¹ce wody mineralne, klimat, niezwyk³¹ przyrodê i d³ugoletni¹ tradycjê. Najwa¿niejszym powodem, dla którego przybywaj¹ tu coraz wiêksze rzesze turystów, jest szereg walorów turystycznych parku Mu¿akowskiego. Unikatowa przyroda, walory historyczne i kulturowe stanowi¹ o coraz czytelniejszej przysz³ooeci tego obszaru jako nowego zag³êbia turystycznego. Wyniki przeprowadzonych badañ oewiadcz¹ o tym, ¿e teren jest atrakcyjny turystycznie. Walory turystyczne s¹ motywem odwiedzin parku zarówno przez mieszkañców £êknicy, Bad Muskau, jak i turystów. Przeprowadzona waloryzacja pozwoli³a szczegó³owo potwierdziæ atrakcyjnooeæ przyrodnicz¹ parku Mu¿akowskiego. Tereny leoene, rzeYba terenu, woda, krajobraz dostarczaj¹ niezapomnianych prze¿yæ estetycznych. Czêsto walory i atrakcje turystyczne pozostaj¹ w stanie potencjalnym. Wymagaj¹ tros- ki, aby park Mu¿akowskiego móg³ zab³ysn¹æ pe³nym blaskiem. Szans¹ dla parku Mu¿akowskiego jest promocja walorów turystycznych i rozbudowa infrastruktury turystycznej. To teren, który zaspokoi turystê aktywnego, jak i przybysza poszukuj¹cego ciszy oraz odpoczynku. Tutaj dla ka¿dego Europa staje siê niepodzielna, park ³¹czy narody i buduje pokój. £u¿yce sta³y siê swoist¹ krain¹ parków reprezentowan¹ przez Pücklerowski ogród. Chocia¿ rewaloryzacja za³o¿enia wymaga jeszcze parê lat, to teren parku Mu¿akowskiego stanowi jedyne w swoim rodzaju piêkno, odrêbnooeæ cech kulturowych, przyrody, budowy geologicznej, nale¿¹ce do dziedzictwa o wielkim znaczeniu. Si³a i piêkno natury ujmuj¹ turystów tak g³êboko, ¿e kto raz widzia³ park Mu¿akowskiego, powróci tu. Jego walory urzekn¹ ka¿dego. To rewolucyjne rozwi¹zanie w swojej formie, pionier stylu krajobrazowego w oerodkowej Europie, miejsce o unikatowych walorach, o których powinno siê jeszcze wiêcej pisaæ, mówiæ, które trzeba odwiedzaæ. Opisany w niniejszym opracowaniu park Mu¿akowskiego oferuje swoje walory, zapewniaj¹c zwiedzaj¹cym mnóstwo prze¿yæ i udany wypoczynek. Pobyt w uzdrowisku, piesze wêdrówki, wycieczki rowerowe woeród borów, stawów, w dolinie Nysy £u¿yckiej, zwiedzanie interesuj¹cych miejsc parkowych, udzia³ w imprezach organizowanych przez £êknicê i Bad Muskau, przeja¿d¿ki kolejk¹ leoen¹, jazda bryczka s¹ tylko niektórymi z wielu mo¿liwooeci spêdzenia tu wolnego czasu. Reasumuj¹c powy¿sze rozwa¿ania, mo¿na stwierdziæ, ¿e park Mu¿akowskiego posiada mnóstwo walorów turystycznych i tym samym staje siê coraz bardziej atrakcyjny turystycznie. Turystyka powinna zostaæ rozwiniêta do najwy¿szej rangi gospodarki regionu. £êknica i Bad Muskau wspólnie powinny wykorzystywaæ swe walory kulturowe i przyrodnicze, z uwzglêdnieniem £uku Mu¿akowa jako wyj¹tkowego zjawiska geologicznego i parku Mu¿akowskiego jako najwiêkszej atrakcji turystycznej regionu. Nowy sposób myoelenia zak³ada odbudowê miasta, parku, uzdrowiska, jak by³o to zaplanowane przez ksiêcia Pücklera, ale przystosowane na potrzeby tego stulecia, wi¹¿¹cej kulturê, naturê, zdrowy styl ¿ycia z rozwojem turystyki. LITERATURA BARTKOWSKI T., 1974: Zastosowanie geografii fizycznej, PWN, Warszawa­Poznañ. STEINITZ C. i in., 2003: Alternative futures for the Prince Pueckler Cultural Landscape = alternative Zukunftsvisionen für die Fürst Pückler Kulturlandschaft = Alternatywna wizja przysz³ooeci Krajobrazu Kulturowego Ksiêcia Pücklera, Bad Muskau, £êknica, Nochten, Published [Cambridge, MA: Harvard Design School]. DUBEL K., 2000: Uwarunkowania przyrodnicze w planowaniu przestrzennym. Wyd. Ekonomia i OErodowisko, Bia³ystok. KOWALCZYK A., 2002: Geografia turyzmu. Wyd. Nauk. PWN, Warszawa. KO¯UCHOWSKI K., 2005: Walory przyrodnicze w turystyce i rekreacji. Wyd. Kurpisz, Poznañ. PIETER J., 1975: Zarys metodologii pracy naukowej. PWN, Warszawa. SO£OWIEJ D., 1987: Podstawy metodyki oceny oerodowiska przyrodniczego. Wyd. Nauk. UAM, Poznañ. ul. Bukowska 53 62-065 Grodzisk Wlkp. Recenzent: prof. UAM dr hab. Zygmunt M³ynarczyk THE MUZAKOWSKI PARK TOURISTIC VALUES Summary The Muzakowski Park was created between 1815 end 1845. The Park is sorrounded by the glacial landscape of the Muskau Morainic Belt. Bad Muskau and Leknica once one united town, are now separated by the Nysa Luzycka river. However, they are united by a common challenge: the preservation of the beautiful Muzakowski Park. The Park is the unique example of prince Pückler's activity to merge the two towns into one organism. The beautiful nature of the Park and the maintenance of landscape are an imimportant goal of town development. It must be goal close to the hearts of the town's citizens to maintain the orginal character of the Park. A chance for the Muzakowski Park is touristic volues promotion and touristic infrastructure expectations. The tourism in Muzakowski Park has got big potential and development capabilities. The condition for the touristic develop ment is appropriate recognition of socjal needs and expectations. On the basis of fulfilled analysis and observation it is found that natural and landscape volues predisposite the Muzakowski Park to perform as touristic and recreation functions. Natural monuments, view points and walking trails are impressing visitors of the Muzakowski Park. Those who have visited the landscape once will certainly come back to this ravishing natural beauty. The Park is on the UNESCO World Heritage List. Results of carried research show, that area is attractive for tourists. Carried study allowes to confirm natural attractiveness. Forests, relief, water and landscape supply memorable esthetic impression. Tourism should have the priority in economy of the region development. Summing up the above study shows that The Muzakowski Park posseses a great touristic volue. It becames still more and more interesting. http://www.deepdyve.com/assets/images/DeepDyve-Logo-lg.png Badania Fizjograficzne nad Polska Zachodnia de Gruyter

The Muzakowski Park Touristic Values

Loading next page...
 
/lp/de-gruyter/the-muzakowski-park-touristic-values-YTz0d5yPNr

References

References for this paper are not available at this time. We will be adding them shortly, thank you for your patience.

Publisher
de Gruyter
Copyright
Copyright © 2008 by the
ISSN
2081-6014
DOI
10.2478/v10116-009-0013-1
Publisher site
See Article on Publisher Site

Abstract

DOI: 10.2478/v10116-009-0013-1 BADANIA FIZJOGRAFICZNE NAD POLSK¥ ZACHODNI¥ Seria A ­ Geografia Fizyczna, Tom 59: 161­177 2008 WALORY TURYSTYCZNE PARKU MU¯AKOWSKIEGO ZARYS TREOECI S³awa parku Mu¿akowskiego wci¹¿ nie przekracza granic województwa lubuskiego. Docieraj¹ tutaj czasem wycieczki szkolne z pobliskich miast, nieliczni turyoeci indywidualni oraz mieszkañcy £êknicy i Bad Muskau. Dzie³o ksiêcia Pücklera wci¹¿ pozostaje nieodkryte. Zdecydowanie wiêkszym zainteresowaniem cieszy siê woeród niemieckich turystów. Opracowanie to wzbogaci wiedzê o tym terenie i zachêci do odwiedzania parku Mu¿akowskiego ­ tego unikalnego zabytku. Celem przeprowadzonych badañ jest opis i ocena walorów turystycznych parku Mu¿akowskiego, ich rozmiarów i uwarunkowañ rozwoju turystyki. WPROWADZENIE Niewiele jest miejsc na Ziemi, które wybra³a natura do objawienia tak bujnego nagromadzenia walorów niezwyk³ych i piêknych, budz¹cych podziw i pokorê wobec jej twórczego rozmachu. Na granicy polsko-niemieckiej, na po³udniu województwa lubuskiego, rozci¹ga siê najwiêksza w oewiecie i prawdopodobnie jedyna widoczna z kosmosu morena czo³owa ­ £uk Mu¿akowa. W miejscu, gdzie Nysa £u¿ycka przedziera siê przez morenê czo³ow¹, le¿y £êknica i Bad Muskau wraz z parkiem Mu¿akowskiego. Park Mu¿akowskiego roz³o¿ony jest po obu brzegach granicznej Nysy £u¿yckiej. Zajmuje 522 ha po stronie polskiej i 206 ha po stronie niemieckiej. Inicjatorem budowy parku, jak i jego twórc¹ by³ ksi¹¿ê Hermann von Pückler-Muskau. Zainspirowany ogrodami angielskimi przekszta³ci³ star¹, bo siêgaj¹c¹ oeredniowiecza rezydencjê w rozleg³¹ kompozycjê parkow¹ w stylu krajobrazowym. Symbolicznym pocz¹tkiem by³ 1815 r., kiedy to Pückler og³osi³ list powiadamiaj¹cy mieszkañców miasta o zamiarze za³o¿enia parku. Prace przy zak³adaniu parku kontynuowa³ do 1845 r., kiedy z powodów finansowych zmuszony by³ sprzedaæ Muskau. W realizacji projektu bra³o udzia³ liczne grono doradców. Nastêpcy twórczo kontynuowali myoeli Pücklera. W 1883 r. dobra Muskau przesz³y na w³asnooeæ rodziny von Arnim. Pozostaj¹c w rêkach tej rodziny do 1945 r., park pielêgnowany by³ jako ca³ooeæ. Przejoecie frontu spowodowa³o szereg zniszczeñ. Po wojnie park podzieli³a granica pañstwowa. W kolejnych latach park pozbawiony pielêgnacji ulega³ niszczeniu. Dopiero w 1966 r. czêoeæ parku uznano za rezerwat oecioele chroniony. W 1991 r. postawiono kamieñ Püklera ­ pami¹tkowy g³az pooewiêcony twórcy parku. To jeden z przyk³adów dla Europy potencja³u turystycznego, jaki zrodzi³a transgraniczna wspó³praca w zakresie ochrony dziedzictwa naturalnego i kulturowego. Przebieg granicy po II wojnie oewiatowej rozerwa³ to ,,zielone serce" po³o¿one po obu stronach Nysy. Idea przywrócenia jego pierwotnego kszta³tu ³¹- ANKIETA czy spo³ecznooeci miast £êknicy i Bad Muskau. Postêpuj¹ce prace konserwatorskie ods³aniaj¹ kolejne tajemnice genialnej myoeli twórcy parku ­ ksiêcia Hermanna von Pücklera. Niezwyk³y spokój tego miejsca sk³ania turystów do refleksji i wyciszenia. Park Mu¿akowskiego to po³¹czenie si³y natury i delikatnej rêki cz³owieka. Charakteryzuje go mistrzowskie wykorzystanie walorów naturalnych. Obejmuje on rezydencjonalny park, ale tak¿e tereny miasta oraz pobliskich ³¹k, lasów, pól, rzek, cieków wodnych. Wznosz¹ce siê nad dolin¹ rzeki terasy zosta³y wykorzystane do usytuowania powi¹zanych wzajemnie miejsc widokowych i budowli. Park to tak¿e unikalny drzewostan o niezliczonej liczbie gatunków. Obecnie w obu czêoeciach parku prowadzone s¹ prace konserwatorskie, których celem jest odtworzenie integralnooeci przestrzennej i uk³adu kompozycyjnego. Rewaloryzacja polskiej czêoeci parku prowadzona jest przez Krajowy Ooerodek Badañ i Dokumentacji Zabytków w Warszawie, a czêoeci niemieckiej przez Fundacjê Ksiêcia Pücklera ­ Park Bad Muskau. W 1999 r. Ooerodkowi i Fundacji za ochronê krajobrazu historycznego przyznano Nagrodê UNESCO im. Maliny Mercouri, a w roku 2002 Nagrodê Europejskiej Fundacji Kultury ,,Pro Europa". W kwietniu 2004 r. park Mu¿akowskiego zosta³ nagrodzony tytu³em ,,Pomnik historii", nadanym przez prezydenta RP. 2 lipca 2004 r., podczas odbywaj¹cej siê w Sozhou w Chinach 28. sesji Komitetu OEwiatowego Dziedzictwa, park zosta³ wpisany na Listê OEwiatowego Dziedzictwa UNESCO. METODY BADAWCZE W niniejszej pracy zosta³y zastosowane nastêpuj¹ce metody badawcze: ankieta, analiza SWOT i metoda bonitacji punktowej. Zdaniem J. PIETER (1975), ankieta jest czêoeci¹ metody statystycznej i przeprowadzana jest masowo. Sk³ada siê z pojedynczych pytañ w formie pisemnej. Pytania stawiane s¹ pooerednio. Celem pytañ jest rozwi¹zanie problemu. Na wstêpie ankiety powinno siê przestawiæ problem badawczy w formie krótkiego referatu. Nale¿y unikaæ k³opotliwych pytañ, stosowaæ dobr¹ jakooeæ papieru i odpowiedni¹ formê ankiety (grafika, s³ownictwo). Badanie przeprowadzono na prze³omie lipca i sierpnia 2007 r. w parku Mu¿akowskiego, na podstawie kwestionariusza ankiety. Kwestionariusz ankiety zosta³ tak¿e przet³umaczony na jêzyk niemiecki. Próbê stanowili turyoeci oraz mieszkañcy niemieckiego Bad Muskau i polskiej £êknicy. £¹cznie tworzyli grupê 100 osób. Dobór próby by³ ca³kowicie przypadkowy. Nastêpnie wyjaoeniono i omówiono wszystkie pytania. Badanie mia³o charakter anonimowy. Pytania poprzedza³ apel skierowany do respondentów, który mia³ ich zachêciæ do wype³nienia ankiety. Otrzymane kwestionariusze ankietowani wype³niali samodzielnie, wy³¹cznie w obecnooeci prowadz¹cego badanie. Czêoeæ zosta³a wype³niona poza obecnooeci¹ ankietera, w punkcie informacyjnym parku Mu¿akowskiego, niekiedy rozes³ana przez Internet. Respondenci nie zg³aszali problemów z odpowiedzi¹ na którekolwiek z pytañ. Wype³nianie kwestionariusza zajmowa³o im oko³o 10 minut. Badana grupa sk³ada³a siê w wiêkszooeci z kobiet (55%), nie by³o to jednak zamierzonym celem i nie stanowi³o istotnego sk³adnika w analizie wyników badañ. Przeprowadzona ankieta zawiera³a jedno pytanie otwarte: ,,Co zmieni³by Pan /Pani w parku Mu¿akowskim?" (respondent mia³ ca³kowit¹ swobodê wypowie- dzi) i kilka o charakterze zamkniêtym (tak, nie, nie mam zdania). W ankiecie zastosowano g³ównie ,,cafeterie pytañ", wiêkszooeæ odpowiedzi na pytania by³a sformu³owana. Zadaniem respondenta by³ wybór w³aoeciwej odpowiedzi. Ankieta mia³a na celu: okreoelenie narodowooeci turystów, czêstotliwooeci odwiedzin parku, czasu pobytu w parku Mu¿akowskim, liczby osób towarzysz¹cych przy zwiedzaniu parku, motywów odwiedzin, uprawianych form turystyki, walorów turystycznych, krajoznawczych, wypoczynkowych, obiektów historycznych w polskiej i niemieckiej czêoeci parku. Pytania dotyczy³y tak¿e: ruchu turystycznego, zagospodarowania turystycznego, atrakcyjnooeci turystycznej, promocji parku Mu¿akowskiego, oceny oferty rekreacyjno-turystycznej parku. Ostatnie pytanie mia³o charakter pó³otwarty: ,,Czy warto odwiedziæ ponownie park Mu¿akowski" ­ ta czêoeæ pytania mia³a charakter zamkniêty, w drugiej czêoeci pytania proszono ankietowanych o uzasadnienie odpowiedzi: jeoeli tak/nie ­ dlaczego? Na koñcu kwestionariusza znajdowa³a siê metryczka dotycz¹ca p³ci, wieku i wykszta³cenia, dziêki której uzyskano informacje o respondentach (za³¹cznik nr 1). ANALIZA SWOT Analiza SWOT jest jednym z podstawowych narzêdzi planowania strategicznego. S³u¿y do oceny uwarunkowañ rozwoju, poddaj¹c analizie ró¿ne czynniki o charakterze wewnêtrznym i zewnêtrznym, sprzyjaj¹ce rozwojowi regionu lub stanowi¹ce dla niego barierê. Nazwa SWOT pochodzi od angielskich s³ów Strenghts ­ mocne strony, Weakness ­ s³abe strony, Opportunities ­ szanse, Threaths ­ zagro¿enia. Wed³ug Ph. KOTLERA (2002) analiza SWOT opiera siê na wyczerpuj¹cym badaniu czterech obszarów: analiza kon- kurencyjnooeci firmy, identyfikacja trendów bran¿y danej firmy, ocena firmy, badanie obecnych i przysz³ych klientów. Analiza ta prowadzi do przyjêcia takich celów i strategii, które stanowi¹ po³¹czenie mocnych stron przedsiêbiorstwa z szansami na rynku. Analiza ta czêsto stosowana jest w ekonomii i zarz¹dzaniu, od pewnego czasu ma zastosowanie w turystyce. Zdaniem A. KOWALCZYKA (2002,) metoda ta jest u¿ywana do okreoelania mo¿liwooeci rozwoju turystyki na danym obszarze. Najczêoeciej pod okreoeleniem ,,mocne strony" i ,,s³abe strony" rozumiane s¹ czynniki wewnêtrzne maj¹ce wp³yw na rozwój danego zjawiska, natomiast pojêcie ,,szanse" i ,,zagro¿enia" s¹ stosowane dla czynników zewnêtrznych. Niekiedy przez pojêcie ,,mocnych stron" i ,,s³abych stron" mo¿na zrozumieæ aktualne uwarunkowania danego zjawiska, podczas gdy ,,szanse" i ,,zagro¿enia" mog¹ odnosiæ siê do sytuacji, jakie mog¹ wystêpowaæ dopiero w przysz³ooeci. Za K. KO¯UCHOWSKIM (2005) w analizie SWOT rozpatruje siê pozytywne i negatywne aspekty warunków zagospodarowania oraz mo¿liwooeci i bariery planowanych przedsiêwziêæ gospodarczych. ,,Analiza SWOT znajduje zastosowanie do planowania rozwoju gospodarczego, w tym m.in. turystyki na zasadach ekorozwoju ­ z uwzglêdnieniem potrzeb ochrony oerodowiska". Przeprowadzona analiza SWOT ma na celu okreoelenie walorów turystycznych oraz szans rozwoju turystyki w parku Mu¿akowskiego. Za pomoc¹ tej analizy okreoelono mocne i s³abe strony parku Mu¿akowskiego. Zaproponowano formy turystyki, które przyczyni¹ siê do aktywizacji turystycznej tego miejsca. Zasugerowano tak¿e formy uatrakcyjnienia turystycznego i zagro¿enia dla walorów parku Mu¿akowskiego. BONITACJA PUNKTOWA Wed³ug KO¯UCHOWSKIEGO (2005), waloryzacj¹ oerodowiska na potrzeby turystyki nazywamy charakterystykê oerodowiska, w której nastêpuje ocena jakooeci i si³y turystycznych walorów oerodowiska. Wyniki waloryzacyjnych badañ oerodowiska przyrodniczego okreoelaj¹ w przybli¿eniu, w sposób niepozbawiony subiektywizmu, prawdopodobne oddzia³ywanie naturalnych w³aoeciwooeci oerodowiska przyrodniczego na przebieg zdarzeñ turystycznych i rozwój ruchu turystycznego w tym oerodowisku lub okreoelaj¹ prawdopodobne oddzia³ywanie tych zdarzeñ, tego ruchu na oerodowisko. Waloryzacja wymaga najpierw okreoelenia celu i przedmiotu oceny. Przedmiotem waloryzacji jest zbiór obiektów, które mamy uporz¹dkowaæ w taki sposób, aby ka¿demu przypisana by³a ocena wartooeciuj¹ca. Ze wzglêdu na cel waloryzacji wybiera siê kryterium oceny ­ poszukuje siê takich cech przedmiotu badañ, które w uzasadniony sposób decyduj¹ o jego walorach. Poszczególne elementy waloryzowanego zbioru posiadaj¹ lub nie owe wyró¿nione cechy, dlatego mo¿na te elementy sklasyfikowaæ. Grupowanie jednostek na podstawie cech ilooeciowych wymaga u¿ycia pewnych metod. Najbardziej rozpowszechniony sposób mierzenia zbioru cech stanowi bonitacja punktowa. Przyjmuje siê skalê bonitacyjn¹, która jest funkcj¹ okreoelaj¹c¹ zwi¹zek miêdzy cech¹ ­ zmienn¹ przyrodnicz¹ a liczb¹ punktów. Suma punktów odpowiadaj¹cych wszystkim zmiennym tworzy wynikow¹ zmienn¹, wed³ug której mo¿na porz¹dkowaæ elementy badanej zbiorowooeci. Podzia³ typologiczny mo¿e staæ siê klasyfikacj¹ bonitacyjn¹ ­ szeregiem bonitacyjnym, czyli ka¿da klasa jest lepsza od poprzedniej i gorsza od nastêpnej. Koñcowym etapem jest kwalifikacja. Bior¹c pod uwagê cel waloryzacji, przyporz¹dkowujemy wydzielo- nym klasom bonitacyjnym ocenê syntetyczn¹. Dziêki temu mo¿emy mówiæ na przyk³ad o du¿ej, oeredniej, ma³ej atrakcyjnooeci terenu. Atrakcyjnooeæ turystyczna jest z³o¿onym pojêciem. Wymaga stosowania wielop³aszczyznowej i kompleksowej analizy cech obszaru Parku Mu¿akowskiego i jego najbli¿szych okolic. Celem przeprowadzenia waloryzacji by³o mo¿liwie obiektywne zidentyfikowanie atrakcyjnooeci parku Mu¿akowskiego na potrzeby turystyki i rekreacji. W przedstawionej waloryzacji terenu wiêkszooeæ cech otrzyma³a punktacjê dodatni¹. Niekiedy zastosowano punktacjê ujemn¹ dla cech, które mia³y negatywny wp³yw na atrakcyjnooeæ parku. W bonitacji punktowej wyró¿niono nastêpuj¹ce kryteria: lesistooeæ, wody, ³¹ki, pola orne oraz ukszta³towanie terenu ­ wed³ug K. DUBEL (2000). WYNIKI BADAÑ ANKIETA Ankieta obejmowa³a 24 pytania. Sk³ada³a siê z dwóch czêoeci. Pierwsza czêoeæ zawiera³a 21 szczegó³owych pytañ, drug¹ czêoeæ tworzy³a metryczka obejmuj¹ca trzy pytania. Ankieta zosta³a przeprowadzona woeród stu losowo wybranych osób. Nie sprawi³a nikomu trudnooeci, by³a przejrzysta i czytelna. Celem ankiety by³o zdiagnozowanie walorów turystycznych parku Mu¿akowskiego, zainteresowania turystów parkiem, najatrakcyjniejszych, zdaniem respondentów, miejsc w parku. Chciano uzyskaæ informacjê o czêstotliwooeci odwiedzin parku przez ankietowanych, rodzajach uprawianej w nim turystyki, czasie pobytu, motywie odwiedzin. Liczono na odpowiedY badanych osób, co nale¿a³oby zmieniæ w parku Mu¿akowskiego i dlaczego warto wracaæ do tego rajskiego miejsca. Woeród 100 badanych 62% tworz¹ Niemcy. Pozosta³¹ grupê 38% ankietowanych stanowi¹ Polacy. Wyniki przeprowadzonej ankiety oraz obserwacje potwierdzaj¹ fakt, ¿e w parku Mu¿akowskiego dominuje ludnooeæ niemiecka. Woeród ankietowanych 27% by³o mieszkañcami £êknicy, 28% mieszkañcami Bad Muskau, co ³¹czniê stanowi³o 55% ankietowanych. Turystami by³o zaledwie 45% respondentów. Nadal zaznacza siê tendencja do odwiedzin parku przez ludnooeæ dwóch miast, na których terenie park le¿y. 36% twierdzi, ¿e odwiedza park bardzo czêsto, 26% zapoznaje siê z parkiem pierwszy raz, 20% zwiedza park rzadko, 18% ankietowanych bywa tu czêsto. Przyczyn¹ rzadkich odwiedzin mo¿e byæ brak ciekawych ofert programowych i dobrego zaplecza turystycznego. Na pytanie dotycz¹ce czasu pobytu w parku najwiêcej, bo 48% ankietowanych deklaruje, ¿e spêdza w tym miejscu 1­3 godz., 3­5 godz. spêdza 24% ankietowanych, powy¿ej 5 godz. 12% ankietowanych. 12% ankietowanych odpowiedzia³o, ¿e spêdza tutaj powy¿ej 8 godz. Ta odpowiedY zwi¹zana by³a z prac¹ na terenie parku. Zaledwie 4% spêdza w parku tylko do godziny. Wiêkszooeæ respondentów zwiedza³o park w towarzystwie 2­3 osób (43%), czêsto tak¿e z rodzin¹ i dzieæmi (20%) lub z grup¹ znajomych (18%). Rzadko w parku Mu¿akowskiego respondenci bywaj¹ sami ­ zaledwie 1% ­ lub z wycieczk¹ szkoln¹, studenck¹, tak¿e niewiele ­ tylko 3%. Ci¹gle jest ma³e rozpowszechnienie wyjazdów do parku grup zorganizowanych. W historii odwiedzin zapisa³y siê ju¿ jednak szko³y m.in. z: ¯ar, ¯arek Wielkich, Trzebiela, Olbrachtowa, Olszyñca, Z³otoryi, Poznania, Polkowic, Bojanowa i Wolsztyna. Z obserwacji wynika, ¿e najwiêkszy ruch turystyczny grup zorganizowanych ma miejsce w miesi¹cach: kwietniu, wrzeoeniu i paYdzierniku. W okresie wakacyjnym park zwiedzaj¹ g³ównie turyoeci indywidualni lub grupy zorganizowane, które nie korzystaj¹ z us³ug przewodnika. Najczêstszymi motywami odwiedzin parku jest chêæ poznania przyrody (34% ankietowanych). Czêsto motywem staje siê chêæ odbycia pieszych wêdrówek(27%) lub chêæ wypoczynku poza miastem (24%). Ankietowani wskazuj¹ tak¿e inne motywy odwiedzin parku: 4% ­ prace porz¹dkowe w parku, zwiedzanie najpiêkniejszych polskich zabytków UNESCO ­ 3% respondentów, ankietowani wskazuj¹ te¿: motywy zwi¹zane z zaspokajaniem potrzeb emocjonalnych i estetycznych, wycieczki rowerowe, przekazywanie wiedzy o parku grupom zorganizowanym, chêæ mi³ego spêdzania czasu z blisk¹ osob¹ poza miejscem zamieszkania, pragnienie poznawania sztuki ogrodowej, chêæ poznawania okolicy, pasja robienia zdjêæ, przejazd przez Bad Muskau, dzia³alnooeæ uzdrowiskowa. Czynniki przyrodnicze obecnie s¹ w przewa¿aj¹cej czêoeci deklarowanych motywów. Turyoeci pragn¹ wypoczywaæ na ³onie przyrody, poznawaæ j¹ i podziwiaæ, chc¹ choæ na krótko uciec od uci¹¿liwego i stresuj¹cego oerodowiska miejskiego. Obserwacje ptaków s¹ dla nich tak¿e atrakcyjnym zajêciem. Dominuj¹c¹ form¹ uprawiania turystyki jest turystyka piesza (50%). 37% uprawia turystykê rowerow¹, zaledwie 10% turystykê konn¹. 2% ankietowanych zadeklarowa³o uprawianie turystyki zdrowotnej, uzdrowiskowej, zwi¹zanej z leczniczymi w³aoeciwooeciami wód. Kierunki rozwoju turystyki oraz charakter oerodowiska przyrodniczego jednoznacznie wskazuj¹ na najbardziej po¿¹dane formy, które powinien przyj¹æ ruch turystyczny. S¹ to turystyka piesza, rowerowa i konna. W zale¿nooeci od wa- runków pogodowych park Mu¿akowskiego mo¿na zwiedzaæ pieszo, rowerem lub na wzór ksiêcia ­ konno. Jazda konna ma walory zarówno formy turystyki, jak i rekreacji, a nawet rehabilitacji. Ta forma zwiedzania parku odznacza siê niew¹tpliwymi walorami, pozwalaj¹cymi zarówno na uprawianie krajoznawstwa, jak i czynnej rekreacji w bliskim kontakcie z natur¹. Przejazdy bryczkami organizuje Gospodarstwo Agroturystyczne Franciszek Mukoid z ¯arek Wielkich. Dla rozwiniêcia tej formy rekreacji niezbêdne jest zapewnienie odpowiedniej infrastruktury, takiej jak: ma³e stadniny z miejscem do nauki jazdy konnej oraz starannie przygotowane i zabezpieczone trasy biegn¹ce po parku. Turystyka rowerowa zak³ada przygotowanie kondycyjne i sprzêtowe. Proponowane oecie¿ki rowerowe po parku Mu¿akowskiego: oecie¿ka zielona ­ kolor wiosny, oecie¿ka pomarañczowa ­ cztery pory roku, oecie¿ka rowerowa bordowa ­ cztery pory roku. Planuje siê stworzenie kolejnych oecie¿ek rowerowych i szlaków. Zak³ada siê tak¿e stworzenie w £êknicy, w pobli¿u parku Pücklera, stacji rowerowej. Wielu turystów indywidualnych przybywa tu bez zamiaru korzystania z roweru podczas zwiedzania. Obecnooeæ takiej stacji mog³aby ich sk³oniæ do zmiany planów. Turystyka piesza, uprawiana przez 50% respondentów, wi¹¿e siê z koniecznooeci¹ zapewnienia odpowiedniej infrastruktury: oznakowane szlaki i oecie¿ki, dobrze dzia³aj¹ce i odpowiednio wyposa¿one punkty informacyjne. Proponowane s¹ trzy turystyczne oecie¿ki piesze: oecie¿ka piesza ¿ó³ta ­ kolory lata, oecie¿ka piesza czerwona ­ kolory jesieni, oecie¿ka piesza niebieska ­ kolory zimy. Park mo¿e byæ wykorzystywany do ró¿nych form turystyki. Mo¿emy tutaj mówiæ o uniwersalnooeci atrakcyjnooeci turystycznej (WARSZYÑSKA, JACKOWSKI 1978). Na pytanie dotycz¹ce dominuj¹cych walorów turystycznych parku Mu¿akowskiego wiêkszooeæ ankietowanych wskazuje walory przyrodnicze ­ 43%, 21% kulturowe, 20% wypoczynkowe, 12% krajoznawcze. S¹ osoby, które uwa¿aj¹ za dominuj¹ce walory turystyczne: walory historyczne 2% i mo¿liwooeæ zbierania grzybów 2%. Zbieranie p³odów leoenych jest bardzo atrakcyjn¹ czynnooeci¹ podczas wycieczek czy specjalnych wypraw do parku. Na pytanie: ,,Co zmieni³by Pan/ Pani w Parku Mu¿akowskim?" respondenci odpowiadali przede wszystkim: oznakowanie tras, toalety, kosze na oemieci, nowe oecie¿ki, poprawienie nawierzchni oecie¿ek, za ma³o jest oecie¿ek rowerowych w kierunku ¯arek Wielkich, wytyczenie oecie¿ek pieszych i rowerowych po niemieckiej stronie parku, jakooeæ i liczbê parkowych oznaczeñ, wiêksze nak³ady na utrzymanie czystooeci i porz¹dku szczególnie po stronie polskiej parku, wytyczenie szlaków rowerowych po polskiej stronie parku, oznaczenie obiektów, kontynuowanie rewaloryzacji parku wed³ug zamierzeñ jego twórcy, jeden z respondentów zmieni³by nawet miejsce po³o¿enia parku na inny kraj ­ mo¿e tam doceniliby go bardziej, oznaczenie w parku historycznych dêbów, poprawa zagospodarowania turystycznego, zagospodarowanie po polskiej stronie parku, dostosowanie punktu informacyjnego po polskiej stronie na potrzeby turystów (punkty informacyjne powinny byæ wyposa¿one w apteczki pierwszej pomocy), wybudowanie parkingów po polskiej stronie parku, zamieszczenie polskich napisów po niemieckiej stronie parku, odtworzenie kolejnych obiektów, oznakowanie oecie¿ek i punktu informacyjnego po stronie polskiej, wiêcej miejsc siedz¹cych do odpoczynku, wykreowanie marki parku przez zastosowanie charakterystycznych symboli w promocji, wiêksze nak³ady na promocjê parku Mu¿akowskiego. Odpowiadaj¹c na pytania dotycz¹ce obiektów historycznych, które warto zobaczyæ po stronie polskiej, respondenci mogli zaznaczyæ wiêcej ni¿ jedn¹ odpowiedY. A¿ 73% osób wskaza³o na kamieñ Pücklera, 56% zaznaczy³o most Królewski i Arkadowy, a 43% Wiadukt. 40% uwa¿a, ¿e Teras Domku Angielskiego, 36% Teras Mauzoleum, 31% Z³ote Wzgórze, 24% Widok Fredy, 18% Ruiny Folwarku, 16% Grób Nieznajomego. 3% osób wskaza³o inne obiekty: historyczne dêby, pieñ po dêbie Hermanna, Szlak Doliny Nysy, 5% wnioskowa³o, ¿e wszystkie obiekty po polskiej stronie parku Mu¿akowskiego s¹ godne zobaczenia. Na pytanie, które obiekty historyczne po niemieckiej stronie parku s¹ najatrakcyjniejsze, ankietowani równie¿ mogli wskazaæ wiêcej ni¿ jeden eksponat. Najczêoeciej za najatrakcyjniejszy uznawali Nowy Zamek, a¿ 65% ankietowanych, Stary Zamek, a¿ 63%. Równie atrakcyjne wydaj¹ siê: Folwark Zamkowy ­ 47%, Ruiny Kooecio³a ­ 24%, Czerwony Mostek ­ 22%, Dom Kawalerski i Glorieta ­ po 16%. 13% ankietowanych jako atrakcyjne wskaza³o na Mostek Owczarza, Wielki W¹wóz, £aYnie Hermanna. Ankietowani jako atrakcyjn¹ ocenili tak¿e Stacjê Kolejki W¹skotorowej i Oran¿eriê. Respondenci zgodnie ocenili, ¿e zagêszczenie szlaków turystycznych, liczba oecie¿ek edukacyjnych i baza noclegowa s¹ za ma³e. Tak twierdzi³o ponad 60% ankietowanych. Oceny jakooeci obs³ugi turystycznej by³y zró¿nicowane. 34% uwa¿a³o, ¿e jest ona w³aoeciwa, 33% ¿e jest za ma³a, 33% ankietowanych nie mia³o na ten temat zdania. Odpowiedzi wynika³y st¹d, ¿e czêoeæ osób nie korzysta³a z bezp³atnej us³ugi przewodnickiej w czasie zwiedzania parku. Dostêpnooeæ informacji turystycznej 49% uzna³o za w³aoeciw¹, 44% za niew³aoeciw¹, 7% ankietowanych nie mia³o na ten temat w³asnego zadania. Z badañ wynika, ¿e zdaniem 51% ankietowanych na atrakcyjnooeæ turystyczn¹ parku Mu¿akowskiego wp³ywaj¹ wartooeci krajoznawcze, zdaniem 31% osób walory przyrodnicze. Wed³ug 16% ankietowanych znaczenie ma po³o¿enie geograficzne. Dwie osoby uwa¿a³y, ¿e na atrakcyjnooeæ tego miejsca wp³ywa organizowane corocznie OEwiêto parku Mu¿akowskiego. Na pytanie, jakie walory krajoznawcze dominuj¹ w parku, 40% respondentów uzna³o, ¿e zespó³ obiektów stanowi¹cych dziedzictwo epok, 29% twierdzi, ¿e s¹ to punkty widokowe, 13% pami¹tki historyczne i 8% zarówno bogactwo flory i fauny, jak i imprezy regionalne, na przyk³ad OEwiêto parku Mu¿akowskiego. A¿ 66% badanych uwa¿a, ¿e ciekawy krajobraz jest walorem wypoczynkowym, który ceni sobie w parku Mu¿akowskiego. 11% osób uzna³o za taki walor ³atwy kontakt z wod¹ i drzewami, 7% niski stopieñ urbanizacji i dobry klimat. Respondenci zwracaj¹ uwagê na inne walory wypoczynkowe. 5% ankietowanych jako walor wypoczynkowy dostrzega za³o¿enia ogrodowe, 3% charakterystyczne miejsca do odpoczynku i krajobraz wizualny 1%. Wiêkszooeæ ankietowanych zaobserwowa³a, ¿e promocja parku Mu¿akowskiego jako miejsca posiadaj¹cego owe walory turystyczne jest zdecydowanie za ma³a ­ 63% odpowiedzi. Jest to dooeæ wysoki wskaYnik, który oewiadczy o tym, ¿e zarz¹d parku musi cooe w tej kwestii zrobiæ. Tylko 21% respondentów uwa¿a promocjê parku za wystarczaj¹c¹, a 16% nie ma na ten temat w³asnego zdania. Walory turystyczne stanowi¹ punkt wyjoecia do wykreowania produktu turystycznego. Park trzeba umiejêtnie wypromowaæ. W promocji mo¿na wyko- rzystaæ motyw diademu z brylantem. ,,Morena ma kszta³t, który mo¿na przyrównaæ do diademu. W jego centralnej czêoeci (prawie dok³adnie pooerodku ³uku) znajduje siê brylant, czyli park Pücklera. Jak ju¿ wspomniano, park ten jest w powszechnym odbiorze najwiêksz¹ atrakcja turystyczn¹ tego regionu, wpisan¹ na listê UNESCO. Dlatego nale¿y go odpowiednio wyeksponowaæ. On przyci¹gnie uwagê, a dziêki niemu bêdzie mo¿na zaproponowaæ turystom poznanie ca³ego »diademu«, gdy¿ oba te elementy s¹ nierozerwalne ­ bez istnienia moreny czo³owej i prze³omu Nysy nie by³oby warunków do za³o¿enia parku Mu¿akowskiego" (FETZKI 2006). Innymi motywami w promocji mo¿e byæ podkowa ­ symbol szczêoecia i turystyki konnej na terenie parku Mu¿akowskiego. Na pytanie: ,,Sk¹d przed przyjazdem czerpa³ Pan/ Pani informacjê na temat parku?", ankietowani odpowiadali: od rodziny, przyjació³ znajomych ­ 60%, w³asnych, poprzednich dooewiadczeñ ­ 13%, nie korzysta³o wcale ­ 10%, z Internetu ­ 9%, z map ­ 2%, z biura podró¿y, biura informacji turystycznej ­ 2%. Ankietowani podali tak¿e inne Yród³a informacji o parku Mu¿akowskiego: kurs pilota wycieczek, ksi¹¿ki, film edukacyjny, oznakowania w rejonie parku. Nikt z ankietowanych nie korzysta³ z przewodników turystycznych po parku, poniewa¿ nie zosta³y jeszcze opublikowane. 55% badanych twierdzi, ¿e oferta rekreacyjno-turystyczna parku Mu¿akowskiego jest zadowalaj¹ca, 20% ­ ¿e jest atrakcyjna, 16% uwa¿a j¹ za niedostateczn¹, a 6% nie ma na ten temat w³asnego zdania. 64% badanych zauwa¿y³o w ostatnim czasie wzrost ruchu turystycznego, 5% spostrzega, ¿e ruch turystyczny ma- leje. 32% ankietowanych nie mia³o na ten temat w³asnego zdania. 100% ankietowanych uwa¿a, ¿e warto ponownie odwiedziæ park Mu¿akowskiego. Ankietowani najczêoeciej wskazuj¹ nastêpuj¹ce argumenty: walory turystyczne, jest spokojnie, przyjemnie, mo¿na podziwiaæ przyrodê, park posiada walory estetyczne, przyrodnicze, widokowe, historyczne, krajobrazowe, kulturowe, jest tu ciekawie wiosn¹, kiedy przyroda budzi siê do ¿ycia, i jesieni¹, gdy lioecie mieni¹ siê ró¿nymi barwami, jest tu coraz ³adniej, jest jak w bajce. Warto wróciæ tu ¿eby siê przejechaæ bryczk¹ po parku, trudno zwiedziæ go ca³ego za pierwszym razem, jeden dzieñ na ogrom za³o¿enia parkowego to stanowczo za ma³o, w ci¹gu paru godzin trudno zobaczyæ wszystko, jest tu cisza potrzebna do przemyoeleñ i odpoczynku psychofizycznego, ten park jest inny ni¿ wszystkie. Warto przyjechaæ tu kolejny raz ze wzglêdu na ciekawe drzewostany, tutaj mo¿na odpoczywaæ indywidualnie, z rodzin¹, w wiêkszej grupie, jest to bardzo atrakcyjna turystycznie okolica, piêkne krajobrazy, to jedyne w swoim rodzaju miejsce, park po³o¿ony na terenie dwóch pañstw, ciekawa przyroda, zdrowe powietrze, mo¿na siê tutaj odprê¿yæ i zrelaksowaæ. Imponuj¹ naturalne walory po stronie polskiej parku i bogactwo rezydencjonalne w niemieckiej czêoeci. Warto tu przyjechaæ kolejny raz, poniewa¿ rewaloryzacja jeszcze nie jest zakoñczona, nadal trwa odnawianie Nowego Zamku. Ciekawe jest ukszta³towanie powierzchni. Mo¿na uprawiaæ tutaj ró¿ne formy turystyki. Dla rowerzystów park stanowi du¿¹ frajdê. Powy¿sze argumenty oewiadcz¹ o tym, ¿e miejsce to jest warte niejednokrotnych odwiedzin. Wspania³y punkt na rodzinny piknik. Na terenie parku Mu¿akowskiego istnieje mo¿liwooeæ zorganizowania ogniska dla wycieczek szkolnych, z wczeoe- niejszym pisemnym ustaleniem terminu z zarz¹dem parku. Poza tym, niesamowite s¹ malownicze oecie¿ki, które w³aoenie teraz jesieni¹, gdy zalegaj¹ na nich lioecie, wygl¹daj¹ rewelacyjnie. Równie¿ sama Nysa £u¿ycka, oecie¿ka wzd³u¿ niej i widoki ze wzgórz s¹ prawdziw¹ uczt¹ dla oczu. Ankietowani dodaj¹ do tego setki gatunków rooelin, miejsca do odpoczynku, przeja¿d¿ki bryczk¹ konn¹ i ju¿ ka¿dy powinien wiedzieæ, dlaczego warto ów park odwiedzaæ. Byæ w tym parku to bezcenne prze¿ycie, warto je powtarzaæ. Park Mu¿akowskiego jest najwybitniejszym osi¹gniêciem architektury ogrodowej. To miejsce oferuje turystom mnóstwo walorów i prze¿yæ oraz udany wypoczynek. Warto tu spêdzaæ wolny czas i wêdrowaæ oeladami historii. W badaniu wziê³o udzia³ 55% kobiet i 45% mê¿czyzn. Woeród ankietowanych dominowa³y kobiety w przedziale wieku od 18 do 59 lat (39 kobiet, 70,91% ankietowanych kobiet), du¿¹ grupê stanowi³y kobiety w wieku 60 lat i wiêcej (12 kobiet, 21,82% ankietowanych kobiet). Zaledwie 4 kobiety ­ 7,27% ankietowanych, by³a w przedziale wiekowym do 17 lat. 36 mê¿czyzn (80% badanych) by³a w przedziale wiekowym od 18 do 64 lat, a 9 mê¿czyzn (20% ankietowanych mê¿czyzn) mieoeci³o siê w przedziale wiekowym 65 lat i wiêcej. Jak zauwa¿ono, park Mu¿akowskiego odwiedzaj¹ przede wszystkim osoby w wieku produkcyjnym i poprodukcyjnym. Respondenci w wiêkszooeci posiadali wykszta³cenie oerednie (58%), wykszta³ceniem wy¿szym legitymowa³o siê 26% osób ankietowanych, 9% wykszta³ceniem zawodowym i 4% wykszta³ceniem podstawowym. Na podstawie przeprowadzonej analizy i obserwacji stwierdza siê, ¿e walory przyrodniczo-krajobrazowe predysponuj¹ park Mu¿akowskiego do pe³nienia funkcji turystyczno-rekreacyjnej. Turystyka w par- ku Mu¿akowskiego jest dziedzin¹ o du¿ym potencjale i mo¿liwooeciach rozwojowych. Warunkiem rozwoju turystycznego jest prawid³owe rozpoznanie potrzeb i oczekiwañ spo³ecznych. Ze wzglêdu na niewystarczaj¹c¹ infrastrukturê turystyczn¹, jak równie¿ brak kampanii promocyjnej o ogólnopolskim, a nawet europejskim zasiêgu turystyka w parku Mu¿akowskiego i jego walory nie s¹ szeroko rozpowszechnione. ANALIZA SWOT Mocne strony · Bogactwo walorów i atrakcji turystycznych. · Zachowany krajobraz kulturowy. · Atrakcyjnooeæ oerodowiska przyrodniczego. · Prze³om Nysy £u¿yckie przez wa³ moreny czo³owej, charakterystyczne tarasy widokowe. · Bogactwo flory i fauny. · Wpis transgraniczny na presti¿ow¹ listê UNESCO jako wspólne dziedzictwo polsko-niemieckie. (Wpis transgraniczny posiada tak¿e Puszcza Bia³owieska). · Uznanie parku Mu¿akowskiego za pomnik historii. · Po³o¿enie na terenie parku krajobrazowego £uk Mu¿akowa. · Rozwój turystyki konnej ­ zwiedzanie parku bryczkami zaprzêgniêtymi w konie husyckie. · Rozwój turystyki pieszej, rowerowej i zdrowotnej (uzdrowiskowej), wykorzystuj¹cej w³aoeciwooeci wód leczniczych. · Dzia³alnooeæ uzdrowiskowa w Bad Muskau. · OEwiêto parku Mu¿akowskiego i inne imprezy, takie jak plenery malarskie, biegi mu¿akowskie, rajdy rowerowe. · Wydanie informatorów krajoznawczych. · Bezp³atny wstêp do parku i bezp³atna us³uga przewodnicka. · Dostêpnooeæ przez ca³y rok od oewitu do zmierzchu. · Obecnooeæ problematyki zwi¹zanej z parkiem na wystawach, konferencjach naukowych, w programach edukacyjnych dla s³u¿b konserwatorskich, dzia³aczy turystycznych i studentów. · Wystawa fotograficzna prezentuj¹ca polskie dziedzictwo kulturowe i naturalne wpisane na listê UNESCO w hali krakowskiego Dworca G³ównego w sierpniu 2007. Ekspozycja zosta³a przygotowana w trzech jêzykach: polskim, angielskim i francuskim. · Wspó³praca polsko-niemiecka w celu rewaloryzacji parku Mu¿akowskiego. · W £êknicy odbywaj¹ siê Lubusko-Saksoñskie fora turystyczne. Ma to na celu integracjê organizatorów turystyki, przy okazji promocjê parku Mu¿akowskiego i £uku Mu¿akowa. · Dzia³aj¹ca szko³a ogrodników. · Mo¿liwooeæ zorganizowania ogniska w parku Mu¿akowskiego. S³abe strony · S³aba promocja parku. · Brak transgranicznych ofert turystycznych. · S³abo rozwiniêta infrastruktura turystyczna, g³ównie po stronie polskiej. · Niedostosowanie punktu informacji do potrzeb turystów. · S³abe oznakowanie parku. · S³aby stan techniczny niektórych zabytków architektonicznych. · Niedostateczna liczba wytyczonych oecie¿ek i szlaków. · Brak toalet po stronie polskiej. · Brak utwardzonego, oznakowanego parkingu. Szanse · Zak³ada siê przystosowanie Nysy £u¿yckiej na potrzeby turystyczno-re- kreacyjne. Planowana jest budowa szlaku wodnego, sp³ywu kajakowego na trasie £êknica­Siedlec, docelowo Pieñsk, Gubin. Celowe staje siê pobudowanie stanic. Turystyka kajakowa na tym terenie ma charakter tranzytowy. Wskazane by³oby opracowanie projektu sk³aniaj¹cego turystów do d³u¿szego postoju i wizyty w parku Mu¿akowskiego. · Najwiêksz¹ szans¹ jest idea stworzenia w Bad Muskau i £êknicy ooerodka lecznictwa uzdrowiskowego o znaczeniu ponadregionalnym i ustanowienie turystyki jako dominuj¹cego produktu regionu (Strategia Zintegrowanego Rozwoju Obszaru Przygranicznego £êknica-Bad Muskau, 2002) Jak zauwa¿amy, w planach miast £êknica i Bad Muskau jest nadanie temu regionowi charakteru uzdrowiskowego, a co siê z tym wi¹¿e turystyki zdrowotnej. Zak³ada siê utworzenie ooerodka lecznictwa zdrojowego, termalnego, wykorzystuj¹cego z³o¿a gor¹cej wody mineralnej zalegaj¹cej w dolinie Nysy £u¿yckiej. Zak³ada siê poszerzenie oferty zwi¹zanej z uzdrowiskiem o dodatkow¹ ofertê us³ug turystycznych. · Rozbudowa uzdrowiska w Bad Muskau. Nowe budynki mia³yby stan¹æ za fasad¹ domu zdrojowego Hermannsbad i Willi Bellevue, nie zaburzaj¹c historycznego obrazu ca³ooeci. Ooerodek mia³by byæ nastawiony na fitness, odprê¿enie, dobre samopoczucie, oderwanie od codziennooeci (STEINTZ i in. 2003). · Postêpuj¹ce prace rewaloryzacyjne w parku Mu¿akowskiego. · Odtworzenie Domku Angielskiego z zachowaniem racji historycznych, zachowanie i prezentacja fundamentów jako ,,oeladów miejsca", wytrzebienie zarooeli. Po uzyskaniu oerodków finansowych odbudowa Domku Angielskiego i jego zagospodarowanie. Móg³by on pe³niæ rolê schroniska. Wokó³ niego, jak za dawnych czasów, strzelnica, kawiarnie, miejsce na zabawê i tañce. By³oby to miejsce odpoczynku i rekreacji dla turystów. By tradycji sta³o siê zadooeæ, mo¿na by podawaæ tu angielsk¹ herbatê. · Odbudowa Mostu Angielskiego. · Odtworzenie arboretum, gdzie mo¿na by prowadziæ hodowlê, badania i wystawy rooelin. · Utworzenie muzeum Pücklera w Nowym Zamku. · Oznakowanie obiektów i tras jak za czasów ksiêcia Pücklera na kamieniach. · Inwestycja w promocje w mediach, nie tylko o zasiêgu lokalnym. · Poprawa bazy noclegowej po polskiej stronie parku. Budowa pensjonatów, schroniska m³odzie¿owego, gospodarstw agroturystycznych. · Tereny i obrze¿enia parku Mu¿akowskiego mo¿na zagospodarowaæ pod lokalizacjê pól golfowych. · W otulinie parku urz¹dzenie placu turniejowego i stadniny. · Pomoc finansowa z Unii Europejskiej. · Budowa nowych szlaków, oecie¿ek rowerowych i do jazdy konnej. Nale¿a³oby zaproponowaæ piesze i rowerowe oecie¿ki po stronie niemieckiej parku. · Otworzenie stacji rowerowej z parkingiem, wypo¿yczalni¹ rowerów i punktem napraw. · Organizowanie czêstych wycieczek szkolnych z ca³ej Polski i Niemiec. Skierowanie oferty turystycznej dla m³odzie¿y szkolnej, studentów: geologii, geografii, turystyki, historii, oerodowiska. · W zwi¹zku z przewidywanym zwiêkszeniem ruchu turystycznego nale¿y szkoliæ now¹ kadrê polsko-niemieckich przewodników. · Projekt pokazowej farmy z przejêciem tradycyjnych wzorców polskiego rolnictwa. Na polach mia³aby odbywaæ siê pokazowa i dooewiadczalna uprawa rooelin. Turyoeci mogliby uczestniczyæ w zbiorach. Pückler opisywa³ tor wyoecigowy, owczarniê i tkalniê, które nale¿a³oby odbudowaæ. W dawnej owczarni mo¿na by utworzyæ muzeum rolnictwa. Na pobliskich terenach mo¿na zorganizowaæ wystawê maszyn rolniczych. Plan ten powsta³ w celu podkreoelenia rolniczego charakteru £êknicy oraz gospodarczego wykorzystania turystyki ekologicznej (STEINTZ i in. 2003). · W parku Mu¿akowskiego, zgodnie z ide¹ Pückler, odbywaæ ma siê Letni Festiwal Muzyczny, obejmuj¹cy koncerty, warsztaty muzyki klasycznej i wspó³czesnej. · Nad rzek¹ mia³by powstaæ plac kempingowy obejmuj¹cy: pole zabaw, ³¹kê na pikniki, miejsce do wêdkowania, amfiteatr, przystañ dla wypo¿yczalni ³odzi (STEINTZ i in. 2003). · Wzbogacenie i oznakowanie punktu informacyjnego po stronie polskiej. · Utworzenie w £êknicy biura turystycznego organizuj¹cego wycieczki po parku Mu¿akowskiego i £uku Mu¿akowa. · Budowa utwardzonego i oznakowanego parkingu po stronie polskiej. · Wydanie przewodnika turystycznego po parku Mu¿akowskiego. · Szans¹ wydaje siê rozwój turystyki alternatywnej: geoturystyki zwi¹zanej z atrakcyjnym ukszta³towaniem terenu, ekoturystyki, czyli turystyki dla osób, dla których g³ówn¹ atrakcj¹ jest kontakt z rzadkimi gatunkami flory i fauny, turystyki historyczno-kulturowej, która koncentruje siê na dziedzictwie ksiêcia Pücklera. Zagro¿enia · Bliskooeæ innych parków po stronie polskiej i niemieckiej. · Zbyt du¿a liczba turystów, nios¹ca zagro¿enie dla oerodowiska naturalnego (antropopresja). · Brak oerodków finansowych. · Sezonowooeæ turystyczna. · Wzrost atrakcyjnooeci turystycznej i inwestycyjnej pobliskich gmin. · Upadek bazaru przygranicznego ­ gmina bêdzie uzyskiwaæ mniejsze dochody na rozwój turystyki. · Zanik kultury ³u¿yckiej. · Rozwijaj¹ca siê dzia³alnooeæ grup o charakterze przestêpczym, zajmuj¹cych siê dzia³alnooeci¹ sutenersk¹, która mo¿e spowodowaæ zanik zainteresowania turystyk¹ w rejonie parku (wzglêdy etyczne, brak poczucia komfortu wypoczynku). Z analizy SWOT wynika, ¿e park Mu¿akowskiego ma ogromne szanse na rozwój turystyki. Przed w³adzami miast i konserwatorów jest jeszcze wiele do zrobienia. Owe szanse wzmacniaj¹ pozytywne oddzia³ywanie mocnych stron i pozwalaj¹ unicestwiæ s³abe strony. Celem tej analizy jest wykorzystanie atutów parku i podjêcie dzia³añ, które doprowadz¹ do wyeliminowania jego s³abych stron. Planuj¹c przysz³ooeæ, park musi liczyæ siê tak¿e z zagro¿eniami. Prognozowanie przysz³ooeci powinno mieæ postaæ wielowariantow¹, to znaczy: park powinien nie tylko wp³ywaæ na rozwój turystyki, lecz tak¿e chroniæ swoje walory. Analiza SWOT pozwoli na wytyczenie kierunków dzia³añ w celu rozwoju i promocji turystycznej parku. WALORYZACJA TERENU METOD¥ BONITACJI PUNKTOWEJ W CELU OKREOELENIA ATRAKCYJNOOECI DLA TURYSTYKI I REKREACJI Waloryzacja jest metod¹ s³u¿¹c¹ okreoelaniu wartooeci obszarów. Na bazie zebranych informacji, za pomoc¹ bonitacji punktowej, wykonano waloryzacjê terenu parku Mu¿akowskiego. Celem niniejszego badania by³o wyodrêbnienie z przestrzeni elementów oerodowiska przyrodniczego bêd¹cych nooenikami walorów turystycznych oraz okreoelenie ich atrakcyjnooeci, przydatnooeci dla turystyki i rekreacji. Przeprowadzono uproszczon¹ metodê bonitacyjn¹ opart¹ na opracowaniach T. BARTKOWSKIEGO (1974), D. SO£OWIEJ (1992); K. DUBEL (2000). Na pierwszym etapie podzielono obszar parku na jednostki o tym samym kszta³cie i tej samej powierzchni. Jednostkami, które przyjêto ,,za pola podstawowe geometryczne" (BARTKOWSKI 1974) s¹ kwadraty o pow. 0,25 km2. Na³o¿ono siatkê kwadratów na obszar parku Mu¿akowskiego. Analizê przeprowadzono na podk³adzie mapy topograficznej badanego obszaru. W ten sposób park Mu¿akowskiego zosta³ podzielony na 55 pól. W ramach wydzielonych pól podstawowych dokonano oceny wystêpuj¹cych w polu ,,jakooeci" oerodowiska geograficznego. W tym systemie bonitacyjnym do oceny pól podstawowych wykorzystano szeoeæ cech reprezentuj¹cych rodzaje pokrycia terenu i jego urzeYbienie. Rozk³ad punktów bonitacyjnych przedstawiono w tab. 1. Za najatrakcyjniejsze z turystycznego punktu widzenia uznano lasy, bêd¹ce jednym z najwiêkszych walorów parku Mu¿akowskiego. Lasy stanowi¹ najciekawsze i poznawczo najbogatsze zbiorowiska rooelinne. Dostarczaj¹ turyoecie wra¿eñ estetycznych, wype³niaj¹ krajobraz barw¹, form¹, a nawet dYwiêkiem i zapachem. Zbiorowiska rooelinne w znacznym stopniu kszta³tuj¹ warunki wypoczynku, wspó³tworz¹ mikroklimat rekreacyjny. Zbiorowiskom rooelinnym przypisuje siê tak¿e w³aoeciwooeci filtracyjno-detoksykacyjne, bioterape³tyczne, psychoregulacyjne (A. KRZYMOWSKA-KOSTROWICKA 1997). Drugim w hierarchii komponentem oerodowiska przyrodniczego podlegaj¹cym ocenie jest woda (rzeki, jeziora, cieki). Zbiorniki wód powierzchniowych stanowi¹ pewn¹ osobliwooeæ ludzkiego oerodowiska i staj¹ siê atrakcj¹ turystyczn¹. Wody powierzchniowe s¹ cennym T a b e l a 1. System bonitacji oerodowiska przyrodniczego T a b l e 1. System of natural environment classes Odsetek pokrycia pola podstawowego las 10 20 30 40 50 60 70 80 100 10 20 32 38 40 42 46 48 50 Liczba punktów bonitacyjnych woda 5 10 16 19 20 21 23 24 25 ³¹ka 1 2 3 4 4 4 4 4 5 pola orne 1 1 1 2 2 2 2 2 3 + 1 punkt za ka¿de 10 m wysokooeci wzglêdnej (wzglêdem doliny Nysy £u¿yckiej 98 m n.p.m.) rzeYba Obszar zurbanizowany [% sumy punktów] ­10 ­20 ­30 ­40 ­50 ­60 ­80 ­90 Na podstawie K. DUBEL (2000) sk³adnikiem krajobrazu wizualnego i krajobrazu multisensorycznego. Istotn¹ rolê w szeregu bonitacyjnym przyznano te¿ ³¹kom, maj¹cym znaczenie dla regeneracji psychofizycznej cz³owieka. Ni¿ej oceniono pola. Dodatkowe punkty przyznano za zró¿nicowanie wysokooeci wzglêdnej. Obszarom zabudowanym (£êknica i Bad Muskau) nadano w³asnooeæ czynnika redukcyjnego atrakcyjnooeæ terenu. W wyniku zastosowania kryteriów waloryzacji ka¿de z badanych pól uzyska³o wartooeæ liczbow¹. Ka¿da otrzymana suma punktów odpowiada jednej z klas atrakcyjnooeci turystycznej, przedstawionych w tab. 2. Punktacjê przyznano wed³ug wzoru K. DUBEL (2000). Atrakcyjnooeæ pola (w pkt.) = S*(100 ­ Z)/100, gdzie: S ­ sumaryczna liczba punktów uzyskana z oceny walorów oerodowiska, Z ­ udzia³ obszarów zurbanizowanych. W obrêbie ka¿dego kwadratu ustalono sumaryczn¹ atrakcyjnooeæ turystycz- T a b e l a 2. Bonitacja sumuj¹ca i klasyfikuj¹ca T a b l e 2. The two systems of natural: summing and classifying Liczba punktów w polu podstawowym > 60 31­60 11­30 < 11 Na podstawie D. SO£OWIEJ (1992) Klasa bonitacyjna A B C D Kategorie kwalifikacyjne obszar o bardzo du¿ej atrakcyjnooeci turystycznej obszar o du¿ej atrakcyjnooeci turystycznej obszar o oeredniej atrakcyjnooeci turystycznej obszar o ma³ej atrakcyjnooeci turystycznej T a b e l a 3. Wyniki waloryzacji przyrodniczej T a b l e 3. Results of natural valorization Kategorie kwalifikacyjne Obszar o bardzo du¿ej atrakcyjnooeci turystycznej Obszar o du¿ej atrakcyjnooeci turystycznej Obszar o oeredniej atrakcyjnooeci turystycznej Obszar o ma³ej atrakcyjnooeci turystycznej £¹cznie Suma punktów Liczba pól Udzia³ powierzchni [%] > 60 31­60 11­30 < 11 25,45 30,91 32,73 10,91 100% n¹. Zbiór sumarycznych ocen podzielono na klasy atrakcyjnooeci turystycznej (tab. 2). Wyniki bonitacji punktowej z podzia³em na klasy atrakcyjnooeci turystycznej przedstawiono za pomoc¹ ryc 1. Obszar parku Mu¿akowskiego jest atrakcyjny pod wzglêdem przyrodniczym. Tereny o bardzo du¿ych walorach zajmuj¹ 25,45%. Nale¿¹ do nich: tereny w parku Górskim, arboretum, jeziorka oeródleoene, Nysa £u¿ycka wraz z leoenym pasem przybrze¿nym, g³ównie w pó³nocno-zachodniej czêoeci parku. Park Górski otrzyma³ maksymaln¹ liczbê punktów za rzeYbê terenu. Osi¹ga 169,9 m n.p.m. a b c d Ryc. Klasy atrakcyjnooeci turystycznej, opracowano na podk³adzie mapy topograficznej 1 : 25 000 a ­ bardzo du¿a, b ­ du¿a, c ­ oerednia, d ­ ma³a Fig. Classes of touristic attractiveness, self study on the basis of topographic map 1 : 25 000 a ­ large, b ­ big, c ­ average, d ­ small Bardzo du¿¹ atrakcyjnooeæ turystyczn¹ posiada tak¿e czêoeæ parku po³o¿ona na tarasach. Obszary o du¿ej atrakcyjnooeci zajête s¹ przez lasy iglaste i lioeciaste. Ponad 32% to tereny o oerednich walorach, pokryte przede wszystkim przez ³¹ki, pojedyncze drzewa, cieki wodne oraz czêoeæ parku otaczaj¹ca £êknicê i Bad Muskau. Ma³o atrakcyjne przyrodniczo s¹ tereny pokryte zabudow¹ i polami bronowickimi, które prawie pozbawione s¹ terenów leoenych. Zajmuj¹ one 10,91% badanego obszaru. WNIOSKI Podejmuj¹c temat ,,", chciano w szerokim zakresie dokonaæ rozeznania, czy owe walory turystyczne istniej¹ i w jakim zakresie decyduj¹ o atrakcyjnooeci turystycznej terenu. Park Mu¿akowskiego stanowi centralne miejsce Parku Krajobrazowego £uk Mu¿akowa. Park Mu¿akowskiego po³o¿ony jest na najwiêkszej w oewiecie morenie czo³owej. Ksi¹¿ê Hermann von Pückler-Muskau jawi siê jako cz³owiek sukcesu, jego park zosta³ doceniony dwa wieki póYniej wpisem na listê UNESCO. Park Mu¿akowskiego zachwyci ka¿dego swoimi walorami. Mo¿e s³u¿yæ celom powszechnej edukacji spo³ecznej jako szczególna osobliwooeæ krajoznawcza, którego zwiedzanie nale¿y w³¹czyæ w programy wycieczek turystycznych oraz edukacyjnych, program lekcji przyrodniczych i edukacji ekologicznej. Uruchomienie tego zamierzenia wymaga szerokiego rozpropagowania i opracowania przewodnika oraz informatora turystycznego. Utrzymanie atrakcyjnooeci parku Mu¿akowskiego wymaga du¿ego wysi³ku, ale przede wszystkim wiedzy i umiejêtnooeci. Dziêki solidnej i nieustannej pracy specjalistów od ogrodnictwa park zas³yn¹³ z piêkna w ca³ej Europie. Unikalne walory przyrodnicze i kulturowe oraz transgraniczne po³o¿enie to atuty sprzyjaj¹ce rozwojowi parku Mu¿akowskiego. W³adze £êknicy i Bad Muskau zaczê³y w³aoenie w parku, w jego turystycznej atrakcyjnooeci widzieæ perspektywy rozwoju. Walory turystyczne przyczyni³y siê do rozwoju ró¿nych form turystycznych, g³ównie turystki pieszej, rowerowej i konnej. Park Mu¿akowskiego determinuje kierunki rozwoju miast £êknica i Bad Muskau. Miasta te pragn¹ w przysz³ooeci wykorzystaæ walory turystyczne, jakie posiada znajduj¹cy siê tam park Mu¿akowskiego na rzecz rozwoju funkcji turystyczno-us³ugowej. Dalekosiê¿ne plany rozbudowy istniej¹cej bazy obs³ugi ruchu turystycznego wpisane s¹ w dzia³ania proekologiczne. W £êknicy maj¹ powstaæ, podobne do tych w Bad Muskau, uzdrowiska wykorzystuj¹ce wody mineralne, klimat, niezwyk³¹ przyrodê i d³ugoletni¹ tradycjê. Najwa¿niejszym powodem, dla którego przybywaj¹ tu coraz wiêksze rzesze turystów, jest szereg walorów turystycznych parku Mu¿akowskiego. Unikatowa przyroda, walory historyczne i kulturowe stanowi¹ o coraz czytelniejszej przysz³ooeci tego obszaru jako nowego zag³êbia turystycznego. Wyniki przeprowadzonych badañ oewiadcz¹ o tym, ¿e teren jest atrakcyjny turystycznie. Walory turystyczne s¹ motywem odwiedzin parku zarówno przez mieszkañców £êknicy, Bad Muskau, jak i turystów. Przeprowadzona waloryzacja pozwoli³a szczegó³owo potwierdziæ atrakcyjnooeæ przyrodnicz¹ parku Mu¿akowskiego. Tereny leoene, rzeYba terenu, woda, krajobraz dostarczaj¹ niezapomnianych prze¿yæ estetycznych. Czêsto walory i atrakcje turystyczne pozostaj¹ w stanie potencjalnym. Wymagaj¹ tros- ki, aby park Mu¿akowskiego móg³ zab³ysn¹æ pe³nym blaskiem. Szans¹ dla parku Mu¿akowskiego jest promocja walorów turystycznych i rozbudowa infrastruktury turystycznej. To teren, który zaspokoi turystê aktywnego, jak i przybysza poszukuj¹cego ciszy oraz odpoczynku. Tutaj dla ka¿dego Europa staje siê niepodzielna, park ³¹czy narody i buduje pokój. £u¿yce sta³y siê swoist¹ krain¹ parków reprezentowan¹ przez Pücklerowski ogród. Chocia¿ rewaloryzacja za³o¿enia wymaga jeszcze parê lat, to teren parku Mu¿akowskiego stanowi jedyne w swoim rodzaju piêkno, odrêbnooeæ cech kulturowych, przyrody, budowy geologicznej, nale¿¹ce do dziedzictwa o wielkim znaczeniu. Si³a i piêkno natury ujmuj¹ turystów tak g³êboko, ¿e kto raz widzia³ park Mu¿akowskiego, powróci tu. Jego walory urzekn¹ ka¿dego. To rewolucyjne rozwi¹zanie w swojej formie, pionier stylu krajobrazowego w oerodkowej Europie, miejsce o unikatowych walorach, o których powinno siê jeszcze wiêcej pisaæ, mówiæ, które trzeba odwiedzaæ. Opisany w niniejszym opracowaniu park Mu¿akowskiego oferuje swoje walory, zapewniaj¹c zwiedzaj¹cym mnóstwo prze¿yæ i udany wypoczynek. Pobyt w uzdrowisku, piesze wêdrówki, wycieczki rowerowe woeród borów, stawów, w dolinie Nysy £u¿yckiej, zwiedzanie interesuj¹cych miejsc parkowych, udzia³ w imprezach organizowanych przez £êknicê i Bad Muskau, przeja¿d¿ki kolejk¹ leoen¹, jazda bryczka s¹ tylko niektórymi z wielu mo¿liwooeci spêdzenia tu wolnego czasu. Reasumuj¹c powy¿sze rozwa¿ania, mo¿na stwierdziæ, ¿e park Mu¿akowskiego posiada mnóstwo walorów turystycznych i tym samym staje siê coraz bardziej atrakcyjny turystycznie. Turystyka powinna zostaæ rozwiniêta do najwy¿szej rangi gospodarki regionu. £êknica i Bad Muskau wspólnie powinny wykorzystywaæ swe walory kulturowe i przyrodnicze, z uwzglêdnieniem £uku Mu¿akowa jako wyj¹tkowego zjawiska geologicznego i parku Mu¿akowskiego jako najwiêkszej atrakcji turystycznej regionu. Nowy sposób myoelenia zak³ada odbudowê miasta, parku, uzdrowiska, jak by³o to zaplanowane przez ksiêcia Pücklera, ale przystosowane na potrzeby tego stulecia, wi¹¿¹cej kulturê, naturê, zdrowy styl ¿ycia z rozwojem turystyki. LITERATURA BARTKOWSKI T., 1974: Zastosowanie geografii fizycznej, PWN, Warszawa­Poznañ. STEINITZ C. i in., 2003: Alternative futures for the Prince Pueckler Cultural Landscape = alternative Zukunftsvisionen für die Fürst Pückler Kulturlandschaft = Alternatywna wizja przysz³ooeci Krajobrazu Kulturowego Ksiêcia Pücklera, Bad Muskau, £êknica, Nochten, Published [Cambridge, MA: Harvard Design School]. DUBEL K., 2000: Uwarunkowania przyrodnicze w planowaniu przestrzennym. Wyd. Ekonomia i OErodowisko, Bia³ystok. KOWALCZYK A., 2002: Geografia turyzmu. Wyd. Nauk. PWN, Warszawa. KO¯UCHOWSKI K., 2005: Walory przyrodnicze w turystyce i rekreacji. Wyd. Kurpisz, Poznañ. PIETER J., 1975: Zarys metodologii pracy naukowej. PWN, Warszawa. SO£OWIEJ D., 1987: Podstawy metodyki oceny oerodowiska przyrodniczego. Wyd. Nauk. UAM, Poznañ. ul. Bukowska 53 62-065 Grodzisk Wlkp. Recenzent: prof. UAM dr hab. Zygmunt M³ynarczyk THE MUZAKOWSKI PARK TOURISTIC VALUES Summary The Muzakowski Park was created between 1815 end 1845. The Park is sorrounded by the glacial landscape of the Muskau Morainic Belt. Bad Muskau and Leknica once one united town, are now separated by the Nysa Luzycka river. However, they are united by a common challenge: the preservation of the beautiful Muzakowski Park. The Park is the unique example of prince Pückler's activity to merge the two towns into one organism. The beautiful nature of the Park and the maintenance of landscape are an imimportant goal of town development. It must be goal close to the hearts of the town's citizens to maintain the orginal character of the Park. A chance for the Muzakowski Park is touristic volues promotion and touristic infrastructure expectations. The tourism in Muzakowski Park has got big potential and development capabilities. The condition for the touristic develop ment is appropriate recognition of socjal needs and expectations. On the basis of fulfilled analysis and observation it is found that natural and landscape volues predisposite the Muzakowski Park to perform as touristic and recreation functions. Natural monuments, view points and walking trails are impressing visitors of the Muzakowski Park. Those who have visited the landscape once will certainly come back to this ravishing natural beauty. The Park is on the UNESCO World Heritage List. Results of carried research show, that area is attractive for tourists. Carried study allowes to confirm natural attractiveness. Forests, relief, water and landscape supply memorable esthetic impression. Tourism should have the priority in economy of the region development. Summing up the above study shows that The Muzakowski Park posseses a great touristic volue. It becames still more and more interesting.

Journal

Badania Fizjograficzne nad Polska Zachodniade Gruyter

Published: Jan 1, 2008

There are no references for this article.